Siedziałem w gabinecie lekarskim, trzymając w drżących rękach wydruk z wynikami badań. Lekarz spojrzał na mnie znać okularów i powiedział, że moje kości są słabsze, niż powinny być w moim wieku. Zapisał mi leki, które miałem brać codziennie przez najbliższe lata, i zapewnił, że to jedyne wyjście, żebym nie skończył na wózku inwalidzkim po złamaniu biodra. Na pierwszy rzut oka brzmiało to rozsądnie.
Ale potem moja sąsiadka Maria opowiedziała mi swoją historię. Ona też dostała takie same leki. Przez rok je zażywała, aż pewnego dnia poczuła dziwny ból w szczęce. Okazało się, że rozwinęła się u niej martwica kości szczęki – rzadkie, ale wyniszczające powikłanie, o którym nikt jej wcześniej nie wspomniał.
Nie mogła jeść normalnie przez pół roku. Lekarze powiedzieli jej wtedy, że to efekt uboczny leków, które miały ją chronić przed złamaniami. Zacząłem wierzyć, że to tylko pojedynczy przypadek. Dopóki nie spotkałem pana Jerzego z mojego bloku, który pewnego dnia przestał przychodzić na poranną kawę do osiedlowego sklepiku.
Sąsiedzi mówili, że trafił do szpitala po rutynowym badaniu serca. Lekarz znalazł na EKG coś niepokojącego, więc skierował go na cewnikowanie. W trakcie zabiegu coś poszło nie tak – doszło do powikłań, które zatrzymały go w szpitalu na dwa miesiące. A wszystko zaczęło się od testu, który według badania z 2021 roku, przeprowadzonego na ponad trzech tysiącach seniorów, często daje fałszywe alarmy.
Moja kuzynka Anna miała z kolei rutynową kolonoskopię po siedemdziesiątce. Lekarz usunął małego polipa, powiedział, że wszystko jest w porządku, i odesłał ją do domu. Ale już po tygodniu zaczęła krwawić wewnętrznie. Trafiła na ostry dyżur, gdzie spędziła kolejne trzy noce.
Statystyki są bezlitosne – na każde tysiąc takich badań u pacjentów po siedemdziesiątce ratuje się tylko dwa życia, a dwadzieścia osób doświadcza poważnych powikłań. Mimo to wciąż nas do nich namawiają. Najbardziej przerażające usłyszałem jednak od mojego przyjaciela Andrzeja. Podczas rutynowej kontroli lekarz zalecił mu skan całego ciała, żeby „sprawdzić, czy wszystko jest w porządku”.
Wynik wykazał cień na płucu. Od razu skierowano go na biopsję. Ale biopsja spowodowała zapadnięcie się części płuca, co doprowadziło do hospitalizacji i dwóch miesięcy rekonwalescencji. W końcu okazało się, że ten cień to nic groźnego – naturalna zmiana związana z wiekiem, którą można było po prostu obserwować.
Tylko nikt mu tego nie powiedział, dopóki nie było za późno. Zaczynam się zastanawiać, ile z tych badań naprawdę nam pomaga, a ile szkodzi. Lekarze mówią, że to dla naszego dobra, ale nikt nie wspomina o ryzyku, dopóki nie jesteśmy już w środku tego systemu. W końcu to my ponosimy konsekwencje.
Następnym razem, gdy mój lekarz wypisze skierowanie na kolejne rutynowe badanie, zamierzam zadać mu pytanie, na które boję się usłyszeć odpowiedź: czy to naprawdę konieczne, czy tylko procedura, która kiedyś miała sens?