Po Ślubie Zamieszkałam z Wdowcem i Jego Córkami — Pewnego Dnia Usłyszałam: „Nasza Mama Mieszka w Piwnicy”

— Tata czasem nas do niej prowadzi. Maja też wie.

Pięcioletnia Maja, owinięta kocem, spojrzała znad kubka z herbatą.

— Mama jest na dole — powiedziała. — Tylko drzwi są zamknięte.

Miałam wtedy czterdzieści osiem lat. Dziś mam pięćdziesiąt trzy i nadal pamiętam, że zanim odpowiedziałam, starłam ze stołu kroplę rosołu. Potrzebowałam zwyczajnej czynności, bo słowa dziewczynek nie pasowały do niczego, co Paweł opowiadał mi o swojej pierwszej żonie.

Katarzyna zmarła trzy lata przed naszym poznaniem. Miała trzydzieści sześć lat i pracowała w bibliotece w małym mieście pod Opolem. Po krótkiej chorobie zostały po niej córki, mieszkanie do spłacenia i całe pudła dokumentów ze szpitala, ZUS-u oraz ubezpieczalni.

Paweł nie ukrywał, że długo dochodził do siebie. Na pierwszych spotkaniach mówił o żonie spokojnie, bez robienia z niej świętej. Wiedziałam, że lubiła stare filmy, piekła drożdżowe ciasto i nigdy nie pamiętała, gdzie odkłada klucze. To wydawało mi się uczciwe.

Dziewczynki polubiłam wcześniej, niż się spodziewałam. Hania sprawdzała, czy dotrzymuję obietnic. Maja przychodziła z książką i siadała obok, nie pytając o zgodę. Nie próbowałam zostać ich nową mamą. Woziłam je do dentysty, cerowałam rajstopy, robiłam kakao po powrocie z cmentarza i słuchałam opowieści, które zaczynały się w połowie zdania.

Pobraliśmy się po dwóch latach. Ślub cywilny był skromny, a po nim zjedliśmy obiad w restauracji przy rynku. Teściowa przez większość czasu poprawiała serwetkę i obserwowała mnie tak, jakby chciała sprawdzić, czy zajmę przy stole miejsce Katarzyny.

Po ślubie przeprowadziłam się do domu Pawła. Na ścianach wisiały fotografie dziewczynek, kilka zdjęć Katarzyny i jedno nasze z urzędu stanu cywilnego. Nie przeszkadzało mi to. Bardziej zastanawiały mnie drzwi do piwnicy, zawsze zamknięte na klucz.

Paweł twierdził, że na dole są narzędzia, stary piec i wilgoć. Mówił, że schody są strome i nie chce, by dzieci schodziły bez niego. Brzmiało rozsądnie, szczególnie że na futrynie wisiała kartka z numerem do hydraulika.

Mimo to widywałam Hanię siedzącą przy tych drzwiach. Czasem przykładała do nich ucho. Kiedy pytałam, czego słucha, odpowiadała, że niczego, po czym szła do swojego pokoju.

Tamtej soboty dziewczynki zaprowadziły mnie na korytarz. Hania wyjęła z kieszeni fartuszka mały mosiężny klucz.

— Tata trzyma go za słoikiem z kawą — wyjaśniła. — Powiedział, że możemy schodzić tylko z nim.

Powinnam była poczekać, aż wróci. Zamiast tego otworzyłam drzwi, bo uznałam, że nie mogę dłużej mieszkać w domu, w którym dzieci opowiadają mi o zmarłej matce jak o osobie przebywającej piętro niżej.

Na schodach pachniało wilgotnym tynkiem. W rogu stało wiadro, do którego kapała woda z rury. Za kotłownią znajdował się drugi pokój. Paweł urządził go tak, jakby ktoś miał zaraz wejść i usiąść przy stole.

Na krześle wisiał zielony sweter Katarzyny. Na półkach stały albumy, jej kubek z wyszczerbionym uchem, pudełko z biżuterią i oprawione rysunki dziewczynek. Obok starego telewizora leżały płyty opisane datami: pierwsze kroki Hani, śniadanie wielkanocne, wakacje nad Jeziorem Turawskim.

Na małym stoliku ustawiono dziecięcy serwis do herbaty.

— Tu oglądamy mamę — powiedziała Maja.

Hania pokazała mi zeszyt. Paweł zapisywał w nim krótkie zdania do Katarzyny. Nie czytałam dalej niż pierwsza strona. Wystarczyło mi kilka słów o rachunkach, szkolnym przedstawieniu i tym, że Maja przestała pamiętać jej głos.

Usłyszałam otwierane drzwi wejściowe. Po chwili Paweł stanął na górze schodów z papierową torbą z apteki.

— Kto otworzył piwnicę? — zapytał.

Nie krzyczał, ale Hania natychmiast schowała klucz do kieszeni.

— Ja — odpowiedziałam. — Dziewczynki powiedziały, że tutaj mieszka ich mama.

Paweł odłożył torbę na stopniu. Najpierw spojrzał na córki, potem na otwarte drzwi pokoju.

— Idźcie na górę. Zupa jest na stole.

Kiedy zostałam z nim sama, usiadł na schodach. Powiedział, że po śmierci Katarzyny nie potrafił wyrzucić jej rzeczy. Rodzina nalegała, by szybko uporządkował dom, więc zniósł wszystko do piwnicy. Później dziewczynki zaczęły pytać o matkę. Schodzili, oglądali nagrania i opowiadali, co wydarzyło się w szkole.

— Hania naprawdę uważa, że Katarzyna tu mieszka — powiedziałam.

Przetarł twarz dłońmi.

— Wiem. Kilka razy próbowałem jej to wyjaśnić.

— Próbowałeś czy pozwoliłeś jej tak myśleć, bo tobie też było łatwiej?

Długo patrzył na wiadro pod cieknącą rurą.

— To drugie.

Nie pytałam, czy mnie kocha. Zapytałam, dlaczego ożenił się ze mną, skoro część jego życia miała pozostać za zamkniętymi drzwiami.

— Bo przy tobie znowu zaczęliśmy normalnie jeść przy stole — odpowiedział. — I chyba uwierzyłem, że to wystarczy.

Nie wystarczało. Powiedziałam mu, że dziewczynki potrzebują wspomnień o matce, ale nie mogą dorastać w przekonaniu, że zmarła kobieta czeka w piwnicy. Ja zaś nie chciałam być osobą od obiadów, prania i szkolnych zebrań, podczas gdy prawdziwe uczucia Pawła pozostawały na dole.

Następnego dnia usiedliśmy z dziewczynkami w kuchni. Paweł mówił powoli. Wyjaśnił, że mama nie mieszka w żadnym pokoju, a rzeczy i filmy pomagają im o niej pamiętać. Hania zapytała, czy nadal będą mogli oglądać nagrania. Maja chciała wiedzieć, czy zielony sweter może zostać.

Mógł zostać.

W kolejnych tygodniach Paweł zaczął spotkania z psychologiem. Naprawiliśmy rurę, wynieśliśmy zniszczone kartony i przenieśliśmy część zdjęć na górę. Teściowa zabrała kilka rzeczy Katarzyny, choć przy pakowaniu płaszcza długo stała przy szafie i nie patrzyła na nikogo.

Nie zamieniliśmy piwnicy w zwykły magazyn. Zostały tam albumy, filmy i dziecięcy serwis do herbaty. Drzwi przestały być zamykane na klucz.

Kilka miesięcy później Hania zeszła tam ze mną przed szkolnym przedstawieniem. Wybrała zdjęcie mamy i postawiła je na półce w swoim pokoju. Potem wróciłyśmy na górę, gdzie Paweł prasował jej białą bluzkę.

Klucz nadal leży za słoikiem z kawą. Nikt go nie używa.