Dziewięć lat nosiłam sąsiadowi zakupy. Po pogrzebie dostałam od niego klucz
Trzy tygodnie po pogrzebie pana Wiktora siedziałam w kancelarii notarialnej przy rynku i patrzyłam na pęknięcie w skórzanej teczce leżącej na biurku. Notariusz mówił spokojnie o testamencie, ale ja słyszałam głównie szelest papieru. Obok mnie siedział Marek, jedyny syn Wiktora, którego przez dziewięć lat widziałam może cztery razy.
— Pani Krystyno, dla pani jest jeszcze list — powiedział notariusz.
Marek od razu podniósł głowę. Nie spojrzał na mnie, tylko na kopertę.
— Ojciec zostawił jej list?
Notariusz przesunął kopertę w moją stronę.
— Imienny. Prosił, żeby przekazać go po odczytaniu testamentu.
Miałam wtedy pięćdziesiąt dwa lata i naprawdę nie potrzebowałam niczego po Wiktorze. Po rozwodzie zostało mi mieszkanie w bloku, rata kredytu jeszcze na kilka lat i dwoje dorosłych dzieci, które coraz rzadziej wpadały bez zapowiedzi. Wiktor mieszkał piętro niżej, sam, odkąd zmarła jego żona Helena.
Poznaliśmy się bliżej zimą, kiedy na klatce przez kilka dni stała jego reklamówka z apteki. Najpierw pomyślałam, że zapomniał ją zabrać. Potem zobaczyłam przez okno, że od trzech dni nie wychodził do osiedlowego sklepu.
Zapukałam z garnkiem krupniku. Otworzył po dłuższej chwili, w swetrze narzuconym na piżamę.
— Nic mi nie jest — powiedział.
— To dobrze. Przyniosłam zupę.
— Nie potrzebuję jałmużny.
— To nie jałmużna. Ugotowałam za dużo.
Spojrzał na garnek, potem na mnie.
— Za dużo pieprzu pani daje.
— Jeszcze pan nie spróbował.
Wziął zupę.
Następnego dnia oddał mi umyty garnek i, jakby mimochodem, zapytał, czy będę przechodziła koło apteki. Tak zaczęło się coś, czego wtedy nie nazywałam przyjaźnią. Kiedy kupowałam mleko, brałam też jego kefir. Kiedy szłam po swoje leki, odbierałam receptę Wiktora. Czasem zostawiał mi pieniądze pod cukierniczką, czasem udawałam, że ich nie zauważyłam.
On z kolei naprawił mi drzwi od szafki w kuchni, wymienił uszczelkę przy kranie i raz, przed Wigilią, przytaszczył z piwnicy stary składany stół, bo moje dzieci miały przyjść z partnerami. Nie był człowiekiem, który dużo mówił. Wiedziałam jednak, że w każdą niedzielę około siedemnastej kładł telefon obok talerza.
Czekał na Marka.
— Dzwoni? — zapytałam kiedyś, stawiając na stole pojemnik z gołąbkami.
Wiktor poprawił ściereczkę pod chlebakiem.
— Ma pracę. Dzieci. Swoje sprawy.
Nie odpowiedziałam. Widziałam przecież ekran telefonu. Żadnych nieodebranych połączeń.
Marek mieszkał w Poznaniu. Według Wiktora ciągle był zajęty. Przyjechał raz na imieniny ojca, raz po dokumenty dotyczące działki i raz, kiedy Wiktor trafił do szpitala z zapaleniem płuc. Na szpitalnym korytarzu rozmawiał głównie przez telefon. Po godzinie powiedział, że musi wracać.
Zostałam wtedy do wieczora. Wiktor po przebudzeniu zapytał tylko:
— Pojechał?
— Mówił, że rano ma spotkanie.
Pokiwał głową.
— No to dobrze.
Kilka lat później dzieci zaczęły namawiać mnie, żebym sprzedała mieszkanie i kupiła coś mniejszego. Syn mówił, że za dużo sprzątam, córka, że powinnam wreszcie pojechać gdzieś sama. Wiktor słuchał tego przy kawie, bo akurat przyszedł oddać słoik.
— A pani gdzie by pojechała? — zapytał.
— Nigdzie daleko. Nad jezioro. Byle było cicho i żeby nikt nie pytał, gdzie są czyste ręczniki.
Uśmiechnął się.
— To niewielkie wymagania.
— W moim wieku człowiek zaczyna doceniać niewielkie rzeczy.
Nie wracaliśmy do tej rozmowy.
Ostatni raz widziałam go w środę wieczorem. Zaniosłam mu pierogi z kapustą, bo zrobiłam za dużo po niedzielnym obiedzie. Siedział przy starym kredensie i porządkował dokumenty: polisę, rachunki za mieszkanie, jakieś papiery z banku.
— Zostaw pani te pierogi w lodówce — powiedział. — I niech pani nie wyrzuca tej starej zamrażarki w swojej piwnicy.
Spojrzałam na niego.
— Tej, którą mi pan dał osiem lat temu? Przecież ledwo się domyka.
— Jeszcze się przyda.
Dwa dni później sąsiadka z parteru zadzwoniła do mnie podczas kolacji. Wiktor nie otwierał. Pogotowie przyjechało szybko, ale nie było już czego robić.
Na pogrzebie Marek stał przy trumnie bardzo prosto. Po wszystkim, przy kawie i cieście w małej sali obok zakładu pogrzebowego, podszedł do mnie.
— Pani chyba dużo bywała u ojca.
— Mieszkałam nad nim.
— Wiem. Tata mówił, że mu pani pomaga.
Ton miał uprzejmy, ale chłodny.
— Pomagałam, kiedy trzeba było.
— Starsi ludzie czasem łatwo się przywiązują.
Nie odpowiedziałam. Zaczęłam zbierać ze stołu puste filiżanki, choć nie należało to do mnie.
Dopiero w kancelarii zrozumiałam, do czego zmierzał. Wiktor sporządził testament notarialny. Mieszkanie i większość oszczędności zostawił synowi. Mnie, w formie zapisu windykacyjnego, przekazał niewielki drewniany domek nad Jeziorem Powidzkim, który kupił z Heleną jeszcze w latach osiemdziesiątych.
Marek odsunął krzesło.
— To chyba żart.
Notariusz poprawił okulary.
— Testament był sporządzony ponad dwa lata temu i potwierdzony późniejszym oświadczeniem. Dokumentacja nie budzi wątpliwości.
— A zachowek?
— Wartość majątku przypadającego panu przekracza kwotę, która odpowiadałaby pańskiemu zachowkowi.
Marek spojrzał na mnie pierwszy raz od początku spotkania.
— Sprytnie.
Włożyłam list Wiktora do torebki.
— Nie wiedziałam o tym domku.
— Oczywiście.
Nie próbowałam go przekonywać.
List przeczytałam dopiero w domu, przy kuchennym stole. Wiktor napisał krótko. Kazał mi zejść do piwnicy i zajrzeć pod dolną szufladę starej zamrażarki.
W środku, przyklejona taśmą do metalowej obudowy, była mała koperta. Znalazłam w niej klucz, pożółkłe zdjęcie Wiktora i Heleny przed drewnianym domkiem oraz kartkę zapisaną jego równym pismem.
Napisał, że przez lata przynosiłam mu zakupy, leki i obiad, jakby to było coś zwyczajnego. Dla niego zwyczajne nie było. Po śmierci Heleny najbardziej bał się nie choroby, tylko tego, że któregoś dnia nikt nie zauważy, że nie otworzył drzwi.
Na końcu dopisał: „Raz powiedziała pani, że chciałaby ciszy nad jeziorem. Helena mówiła, że dobrego miejsca nie powinno się zostawiać pustego”.
Usiadłam na schodku między piwnicą a klatką. Trzymałam klucz w dłoni, a obok buczała stara zamrażarka.
Do domku pojechałam miesiąc później z córką. Dach wymagał naprawy, okno w kuchni się zacinało, a na werandzie stały dwa różne krzesła. W szufladzie znalazłyśmy emaliowany kubek i talię kart związanych gumką.
Córka otworzyła okno na jezioro.
— Mamo, tu naprawdę jest cicho.
Postawiłam czajnik na starej kuchence i wyjęłam z torby chleb, masło i pomidory. Klucz od domku położyłam na stole, obok zdjęcia Wiktora i Heleny.
— Najpierw zrobimy herbatę — powiedziałam.
I przez chwilę żadna z nas nie miała potrzeby mówić nic więcej.