Nikt nie myśli o łazience jako o miejscu niebezpiecznym. To tam codziennie się myjemy, odświeżamy, odpoczywamy po trudach dnia. Ale prawda jest taka, że to właśnie w łazience tysiące seniorów w Polsce co roku doświadcza wypadków, które zmieniają ich życie na zawsze. Jutro może to spotkać ciebie.
Jestem lekarzem rodzinnym i od ponad 35 lat opiekuję się pacjentami w takim wieku jak wy. Chcę wam dziś zdradzić sekret, o którym dziewięciu na dziesięciu Polaków po sześćdziesiątce nie ma zielonego pojęcia. Jeśli nie będziecie myć jednego konkretnego miejsca w odpowiedni sposób, możecie wylądować w domu opieki już po siedemdziesiątce. To nie teoria z podręcznika.
To rzeczywistość, którą widzę w swoim gabinecie każdego tygodnia. Niedawno zadzwoniła do mnie córka pani Elżbiety Kowalskiej z Krakowa. Głos miała pełen łez. – Doktorze, mama ciągle upada.
Chyba czas pomyśleć o domu opieki. Sama pani Elżbieta była zdruzgotana. Wyznała mi przez łzy, że nigdy nie chciała być ciężarem dla dzieci, ale w tamtym momencie nie mogła zrobić kroku bez chodzika. Wzięłam ją za rękę i powiedziałam:
– Elżbieto, proszę się nie poddawać.
Kiedy bierzesz prysznic, chcę, żebyś myła jedno konkretne miejsce w szczególny sposób, tylko przez pięć minut. Czy spróbujesz przez miesiąc? Wiecie co? Miesiąc później ta sama kobieta weszła do mojej kliniki sama, bez chodzika.
Uśmiechała się od ucha do ucha. Zanim przejdę do sedna, chcę wiedzieć, ilu z was doświadczyło podobnych trudności. Jeśli kiedykolwiek baliście się upadku albo martwiliście się, że staniecie się ciężarem dla rodziny, napiszcie w komentarzu po prostu „tak”. Pokażę wam, że nie jesteście sami.
Zaczynamy od miejsca numer pięć. Dłonie. Myjecie je codziennie, przed jedzeniem, po toalecie, po powrocie z ogrodu. To pierwsza rzecz, której uczymy się w życiu.
Ale uwaga – 97 osób na sto myje dłonie w niewłaściwy sposób. Słyszałam już wasze oburzenie: „Pani doktor, przecież ja myję ręce! ”. Ale jest ogromna różnica między zwykłym umyciem ręki a jej prawdziwą aktywacją.
Miałam pacjenta, wspaniałego siedemdziesięcioletniego mężczyznę z Poznania, Roberta Nowaka. Przez dziesięć lat łykał leki na przewlekłą niestrawność. Mówił mi: „Panie doktorze, cokolwiek zjem, czuję się napuchnięty. Jedzenie zalega w żołądku jak kamień”.
Obiegł pięć szpitali, widział wielu specjalistów. Nikt nie znalazł przyczyny. Kiedy usiadł w moim gabinecie, poprosiłam, żeby pokazał mi dłonie. Były zimne i sztywne.
Spojrzałam mu w oczy. – Robercie, problem nie leży tylko w żołądku. Problem jest w twoich dłoniach. Kazałam mu rano pod prysznicem myć dłonie w jeden konkretny sposób.
Patrzył na mnie jak na wariatkę, ale był zdesperowany, więc się zgodził. Dwa tygodnie później zadzwonił, a w jego głosie słyszałam uśmiech. – Pani doktor, wczoraj zjadłem pełny talerz bigosu i dobrze się czułem. Nie pamiętam, kiedy ostatnio po jedzeniu było mi tak dobrze.
Dlaczego dłonie są tak ważne? W każdej dłoni macie ponad siedem tysięcy zakończeń nerwowych. To jak całe małe miasteczko zamknięte w jednej ręce. Te nerwy to bezpośrednie linie do żołądka, wątroby, serca i płuc.
Dłoń to nie tylko skóra – to panel kontrolny całego ciała. Z wiekiem krążenie zwalnia, a te zakończenia nerwowe zasypiają. Nie wysyłają i nie odbierają sygnałów tak wyraźnie jak kiedyś. Stąd bierze się wzdęcie po posiłku, który jedliście setki razy, czy to uczucie, że coś w środku po prostu nie gra.
Japońscy badacze przeanalizowali grupę ludzi, którzy dożyli ponad stu lat. Wynik był zdumiewający – 90 procent z nich miało codzienny nawyk stymulowania dłoni. Z kolei amerykańskie badania pokazały, że właściwa stymulacja dłoni zwiększa krążenie krwi w całym ciele nawet o 34 procent. A kiedy krew krąży prawidłowo, zmienia się wszystko: umysł jest jaśniejszy, trawienie działa, śpicie głębiej.
Jak to robić? To banalnie proste. Pod ciepłą wodą klaskajcie przez trzydzieści sekund. Mocno, tak żeby było słychać.
Poczujecie mrowienie i ciepło w dłoniach – to budzi się siedem tysięcy nerwów. Potem weźcie kciuk jednej ręki i znajdźcie mięsistą część drugiej dłoni, między kciukiem a palcem wskazującym. To punkt hegu. Naciśnijcie go mocno przez pięć sekund, aż poczujecie tępy, ale satysfakcjonujący ból.
Trzydzieści sekund klaskania, pięć sekund ucisku. Nawet niepełna minuta. Miałam też pacjentkę, panią Barbarę Wójcik z Katowic, sześćdziesiąt siedem lat. Skarżyła się: „Pani doktor, ręce i nogi mi drętwieją, mrowią, budzę się o trzeciej w nocy i nie mogę zasnąć”.
Dostała te same wskazówki. Trzy tygodnie później weszła do gabinetu z uśmiechem. – Przesypiam całe noce. Po raz pierwszy od lat.
I ręce mam ciepłe. Nie leczyliśmy żadnej tajemniczej choroby. Po prostu włączyliśmy zasilanie. Miejsce numer cztery to dołki podkolanowe.
Zróbcie teraz mały test. Spójrzcie na kostki. Kiedy wieczorem zdejmujecie skarpetki, czy zostaje głęboki czerwony ślad, który utrzymuje się przez dziesięć, dwadzieścia, trzydzieści minut? Albo wciśnijcie kciuk mocno w piszczel tuż przy kości i puśćcie.
Czy zostaje wgłębienie, mała dziurka? Jeśli tak, to sygnał ostrzegawczy – to obrzęk, płyn, toksyny, które cofają się w organizmie. A wszystko przez to, że nie zwracacie uwagi na to ukryte, miękkie miejsce z tyłu kolana. Nie chodzi o kolano ani kostkę.
Chodzi o dół podkolanowy. Kiedy to miejsce jest zablokowane, toksyny się gromadzą. Nogi puchną, kolana bolą, tracicie siłę. Smutna prawda jest taka, że ośmiu na dziesięciu Polaków po sześćdziesiątce ma poważne zablokowanie właśnie w tym miejscu.
Pomyślcie o tylnej części kolana jak o głównej rurze odpływowej dla całej dolnej części ciała. To nie jest tylko zgięcie nogi – to miejsce, gdzie skupia się jeden z najważniejszych skupisk węzłów chłonnych. A węzły chłonne to filtr w zlewie. Usuwają odpady metaboliczne, toksyny, nadmiar płynu.
Co się dzieje, kiedy zlew się zapcha? Brudna woda cofa się, zbiera, śmierdzi. Dokładnie to samo dzieje się w waszych nogach. Z wiekiem układ limfatyczny zwalnia, więcej siedzimy, grawitacja robi swoje.
Odpady i płyn zostają w nogach. Nogi puchną, kolana bolą, czujecie ołowianą ciężkość. Myślicie, że to starość albo artretyzm. A to często zwykła hydraulika – zatkany odpływ.
Niemieccy naukowcy odkryli, że minuta stymulacji tego miejsca sprawia, że układ limfatyczny płynie dwa razy szybciej. Badanie z Harvardu wykazało, że osoby z zablokowanym dołem podkolanowym mają sześć razy większe ryzyko obrzęku nóg. A Amerykańska Akademia Chirurgii Ortopedycznej odnotowała, że pacjenci dbający o to miejsce mają o połowę mniejsze wskaźniki artretyzmu kolana. Połowa ludzi cierpiących na ból kolan może mieć po prostu problem z hydrauliką.
Nie zapomnę pacjenta Michała Wiśniewskiego z Gdańska, sześćdziesiąt osiem lat. Przyszedł i powiedział: „Pani doktor, nogi mi puchną. Chyba to po prostu wiek”. Kazałam mu obserwować.
Wrócił po dwóch tygodniach i serce mi się ścisnęło. Był na chodziku. Dumny człowiek, całe życie pracował jako stolarz, patrzył na mnie z przerażeniem. – Nie ufam już własnym nogom.
Siła zniknęła. Sprawdziłam tył jego kolan. Twarde jak beton, całkowicie zablokowane. – Michale, to jest twój problem.
Wszystko jest zatkane. Musimy odblokować odpływ. Dałam mu proste jednominutowe ćwiczenie. Pod prysznicem skierujcie strumień ciepłej wody prosto na tył kolana przez trzydzieści sekund.
Ciepło i ciśnienie rozbijają zator. Potem wyłączcie wodę, połóżcie cztery palce na tym miękkim miejscu i delikatnie masujcie zgodnie z ruchem wskazówek zegara przez trzydzieści sekund. Powoli, spokojnie. To nie głęboki masaż, tylko lekkie poruszenie pompki.
Trzydzieści sekund wody, trzydzieści sekund masażu. Jedna minuta. Trzy tygodnie później Michał wszedł do gabinetu bez chodzika. – Pani doktor, nogi mam lekkie.
Wszedłem po schodach. Znów czuję się bezpiecznie. Miałam też pacjentkę, Małgorzatę Kamińską z Wrocławia, siedemdziesiąt jeden lat. Przez dziesięć lat miała obolałe, spuchnięte nogi, a ślady od skarpetek utrzymywały się ponad godzinę.
Lekarze wzruszali ramionami – „to pani wiek”. Dwa tygodnie po tym, jak dostała te wskazówki, zadzwoniła z płaczem, ale to były łzy radości. – Pani doktor, ślady zniknęły. Nogi nie bolą.
To naprawdę działa. Wystarczy odblokować odpływ, żeby nogi czuły się o dwadzieścia lat młodsze. Miejsce numer trzy to pachwina. Lekkie nogi to wspaniale, ale co z tego, jeśli budzicie się z bólem w dolnym odcinku pleców?
Co z tego, jeśli ciągle szukacie toalety, gdziekolwiek wyjdziecie z domu? Czy jesteście zmęczeni budzeniem się o pierwszej, trzeciej, piątej w nocy? Miejsce numer trzy jest kluczem do tego problemu. W zeszłym roku siedemdziesięciotrzyletni Janek Kowalczyk z Łodzi przyszedł do mnie jak cień, wyczerpany.
Usiadł i powiedział:
– Pani doktor, jestem na skraju wytrzymałości. Wstaję pięć razy w nocy. Pięć. Od lat nie śpię dłużej niż dziewięćdziesiąt minut z rzędu.
Jestem tak zmęczony, że nie mogę normalnie funkcjonować. Wysłuchałam go i opowiedziałam o miejscu numer trzy. Miesiąc później wrócił i wyglądał jak nowy człowiek. Złapał mnie za rękę.
– Śpię do szóstej rano. Wstaję raz, czasem wcale. Pani doktor, oddała mi pani sen. Ten problem dotyczy i mężczyzn, i kobiet i z wiekiem się pogarsza.
A dziewięciu na dziesięciu seniorów w ogóle na to nie zwraca uwagi. Miejsce numer trzy to pachwina, ten fałd skóry, gdzie noga łączy się z tułowiem. Wiem, że to może być niekomfortowe, ale to czysta medycyna. Pachwiny to centralne dworce kolejowe ciała.
Spotykają się tam dwa kluczowe układy. Po pierwsze krew – ogromna tętnica udowa, główny rurociąg doprowadzający krew do całej nogi, przebiega właśnie tutaj. Po drugie limfa – największe skupisko węzłów chłonnych w ciele odpowiada za siedemdziesiąt procent odporności dolnej części ciała. Z wiekiem i przez siedzący tryb życia ten centralny dworzec tworzy gigantyczny korek.
Krew przestaje sprawnie płynąć do nóg, dlatego stopy są zimne. Limfa przestaje odpływać w górę, uciska na narządy wewnętrzne, w tym na pęcherz, i daje to ciągłe parcie. Badania pokazują, że osoby ze słabym krążeniem w pachwinie mają dziewięć razy większe ryzyko zimnych nóg. Z kolei osoby aktywnie stymulujące to miejsce mogą sprawnie chodzić średnio osiem lat dłużej.
Wyobraźcie sobie – chodzić swobodnie w osiemdziesiąt trzy lata zamiast w siedemdziesiąt pięć. Jak to robić? Pod prysznicem skierujcie ciepłą wodę wzdłuż tego fałdu skóry przez trzydzieści sekund. Rozgrzejcie autostradę.
Potem opuszkami palców obu rąk delikatnie uciśnijcie fałd, przytrzymajcie pięć sekund i zwolnijcie. Powtórzcie pięć razy. Delikatnie, tylko lekkie poruszenie pompki. Na koniec płaskimi dłońmi przesuwajcie od dolnej części brzucha w dół, ku pachwinie, dziesięć razy.
Jakbyście czyścili drogę. Trzydzieści sekund wody, trzydzieści sekund uciskania, trzydzieści sekund przesuwania. Minuta i trzydzieści sekund. Pani Lidia Zielińska z Rzeszowa, sześćdziesiąt dziewięć lat, opowiadała mi, że nosiła ciepłe rajstopy w środku lata, bo nogi miała lodowate.
Lekarze wzruszali ramionami. Trzy tygodnie po tej technice zadzwoniła, śmiejąc się. – Wyłączyłam elektryczny koc. Mąż myśli, że to cud.
Wystarczy odblokować to jedno miejsce, żeby cała dolna połowa ciała znowu była ciepła. A przy okazji – jeśli teraz, kiedy to słuchacie, macie zimne stopy, napiszcie w komentarzu cyfrę dwa. Nie jesteście sami. Miejsce numer dwa to tył szyi.
Ciepłe nogi to wspaniale, ale co z głową? Czy zdarza wam się wejść do kuchni z konkretnym celem i nagle stanąć, nie wiedząc, po co przyszliście? Albo w pół rozmowy usiłować przypomnieć sobie imię aktora, którego znacie od czterdziestu lat, i to imię po prostu nie przychodzi? Może znajdziecie klucze w lodówce, zaśmiejecie się i pomyślicie: „ech, starzeję się”.
Posłuchajcie mnie uważnie. Nie ma czegoś takiego jak babskie czy dziadkowe roztrzepanie. To nie jest normalna część starzenia. To sygnał ostrzegawczy, że miejsce numer dwa jest zablokowane.
To miejsce odpowiada za najważniejsze zadanie w ciele: dostarczanie krwi do mózgu. Jeśli jest zablokowane, krew tam nie dociera. A kiedy krew nie dociera do mózgu, pojawia się mgła umysłowa, zawroty głowy, luki w pamięci. A jeśli nic z tym nie zrobimy, pojawia się to, czego wszyscy się boimy: demencja.
Miejsce numer dwa to tył szyi, od barków do podstawy czaszki. Dotknijcie go teraz. Czy jest miękki, czy twardy? Czy przypomina wiązkę stalowych kabli?
Jeśli jest twardy, mówię wprost: wasz mózg nie dostaje krwi, której potrzebuje. Nie zapomnę pacjentki Patrycji Malinowskiej z Warszawy, siedemdziesiąt lat. Przyszła nie z bólem, ale ze strachem. Usiadła naprzeciwko mnie i szepnęła:
– Pani doktor, zapomniałam imienia wnuczki.
Stała przede mną, mówiła do mnie, a ja nie mogłam sobie przypomnieć. Musiałam udawać. Zbadałam jej szyję. To nie były mięśnie.
To był kamień. Lata stresu, schylania głowy, martwienia się. Wszystko to ją stwardniało. Powiedziałam:
– Patrycjo, to nie pani umysł zawodzi.
To szyja zawodzi. Szyja dusi dopływ krwi do mózgu. Mózg głoduje. Mózg żyje z krwi, ale ma tylko jedną drogę, żeby ją dostać – przez tył szyi.
Z wiekiem te mięśnie sztywnieją i ściskają tę drogę, dosłownie zaciskają wąż ogrodowy. Badania ze Stanford wykazały, że osoby ze sztywną szyją mają przeciętnie trzydzieści siedem procent mniejszy przepływ krwi do mózgu i cztery razy większe ryzyko demencji. Cztery razy. Amerykański Journal of Medicine opublikował, że osoby utrzymujące szyję w cieple i relaksie zmniejszają ryzyko udaru o połowę.
Japońskie badania pokazały, że minuta prostego masażu szyi zwiększa przepływ krwi do mózgu o czterdzieści trzy procent. A kiedy badano pacjentów z demencją, ośmiu na dziesięciu miało tę samą kamiennotwardą szyję. To bezpośredni fizyczny związek. Jak to naprawić?
To dwuminutowy nawyk, który może uratować wam życie. Pod prysznicem ustawcie wodę tak gorącą, jak tylko wytrzymacie, i skierujcie ją na tył szyi, od barków do podstawy czaszki, przez pełną minutę. Ciepło rozpuszcza zmrożone mięśnie. Potem, gdy jesteście już suchi, połóżcie palce obu rąk na tę okolicę i masujcie jak ciasto, od barków w górę do podstawy czaszki, przez pełną minutę.
Bądźcie delikatni, ale stanowczy – rozgniata się te węzły. Minuta wody, minuta masażu. Patrycja zadzwoniła do mnie miesiąc później. – Znów gram w karty z koleżankami.
Pamiętam listę zakupów. Czuję się znowu jak ja. Wystarczy odblokować wąż. Wystarczy pozwolić krwi dotrzeć do mózgu.
I wreszcie miejsce numer jeden. Splot słoneczny. Możecie mieć lekkie nogi, ciepłe ciało i jasny umysł, ale jeśli duch jest niespokojny, serce ciężkie, a dusza zmęczona, nic z tego nie ma sensu. Powiedzcie mi szczerze: śpicie w nocy, czy leżycie wpatrzeni w sufit z głową pełną myśli?
Budzicie się o drugiej czy trzeciej z uczuciem lęku, z uściskiem w klatce piersiowej? Żyjecie z tym niskim, stałym niepokojem, jakby coś złego miało się zaraz wydarzyć. To uczucie pochodzi właśnie z miejsca numer jeden. To kotłownia, piec całego ciała.
Jeśli to miejsce jest zimne, całe ciało jest zimne. Jeśli jest twarde, umysł nie może znaleźć spokoju. Nie możecie spać, jesteście drażliwi, zamartwiacie się. Czterdzieści cztery osoby na sto mają twardy, bolesny węzeł w tym miejscu, ale nigdy go nie dotykają.
Splot słoneczny to ten miękki, mięsisty obszar w centrum klatki piersiowej, dokładnie tam, gdzie żebra się rozchodzą. Wciśnijcie w niego palce. Czy czujecie ból, napięcie, twardość? Jeśli tak – ciało do was krzyczy.
W zeszłym roku do mojego gabinetu przyszła sześćdziesięcioośmioletnia Maria Wróblewska z Poznania. Ręce jej się trzęsły. – Mam bezsenność od trzydziestu lat. Nie spałam naturalnie ani jednej nocy od czasu, gdy odszedł mąż.
Tabletki nasenne przestają działać. Co mam robić? Zapytałam o zgodę i delikatnie nacisnęłam jej splot słoneczny. Krzyknęła.
To był kamień, jak piłeczka golfowa zamurowana w klatce piersiowej. – Mario, to jest właśnie problem. Trzydzieści lat żałoby, stresu, niepokoju. Wszystko jest tu zapisane.
Patrzyła na mnie zdezorientowana. – Splot słoneczny? Co to ma wspólnego ze snem? Wyjaśniłam.
To kotłownia ciała, centralny system kontroli emocji, stresu i odporności. Kiedy się denerwujecie, to miejsce się rozgrzewa. Kiedy jesteście smutni, czujecie je jako ciężar. Kiedy dzień po dniu wasze ciało jest niespokojne, ono twardnieje.
W Korei mają na to medyczny termin „hwabyung” – prawdziwą diagnozę, chorobę gniewu z całego życia duszenia emocji. U takich pacjentów dziewięćdziesiąt cztery procent ma ten sam kamienny węzeł w splocie słonecznym. Harvard opublikował badania pokazujące, że gdy to miejsce jest napięte, ciało jest zalane kortyzolem, hormonem stresu. Dlatego nie możecie spać.
Dlatego jesteście niespokojni. Ale kiedy nauczycie się je rozluźniać, wyniki są zdumiewające. Oksfordzkie badania pokazały, że osoby rozluźniające to miejsce potrajają funkcje odpornościowe. Japońskie badania wykazały poprawę zdrowia jelit o sześćdziesiąt siedem procent.
A u pacjentów z bezsennością, którzy nauczyli się tego prostego działania, siedem na dziesięć odzyskało sen w ciągu dwóch tygodni. Jak to robić? To robicie po prysznicu, gdy jesteście ciepli, suchi i spokojni. Połóżcie ciepłą, płaską dłoń na splocie słonecznym i delikatnie masujcie w kółko zgodnie z ruchem wskazówek zegara przez minutę.
Nie próbujcie rozbić węzła siłą. Chcecie go ukołysać, powiedzieć mu: „Już dobrze, możesz puścić”. Rozgrzewacie piec. Potem weźcie pięć głębokich oddechów nosem, wypełnijcie brzuch powietrzem, wstrzymajcie na sekundę i zróbcie długi, powolny wydech ustami.
Cicho, jakby „fu”. Pięć razy. Minuta masażu i oddychania, dwie minuty. Maria zadzwoniła do gabinetu dwa tygodnie później i płakała.
Myślałam, że coś się stało, ale to były łzy radości. Szepnęła:
– Pani doktor, wczoraj zasnęłam bez tabletki. Po prostu zasnęłam. Całą noc.
To nie jest tylko punkt na klatce piersiowej. To domcha. Trzeba o niego dbać. Podsumujmy.
Miejsce numer pięć – dłonie, siedem tysięcy nerwów, trzydzieści sekund klaskania i pięć sekund ucisku dla trawienia i wchłaniania składników odżywczych. Miejsce numer cztery – tył kolana, główna rura odpływowa dla nóg, trzydzieści sekund ciepłej wody i trzydzieści sekund masażu, żeby pozbyć się obrzęku. Miejsce numer trzy – pachwina, autostrada łącząca górę i dół ciała, półtorej minuty rozgrzewania, uciskania i przesuwania, żeby nogi były ciepłe i żebyście spali całą noc. Miejsce numer dwa – tył szyi, jedyna droga, którą krew dociera do mózgu, minuta gorącej wody i minuta masażu, żeby umysł był jasny.
I miejsce numer jeden – splot słoneczny, kotłownia ciała, minuta masażu i pięć głębokich oddechów, żeby ukoić umysł i dać wam głęboki sen. To wszystko to pięć minut. Pięć minut dziennie. Tyle wystarczy, żeby żyć zdrowo i radośnie do setki.
To mój szczery wniosek po trzydziestu pięciu latach pracy i po leczeniu ponad sześćdziesięciu tysięcy pacjentów. Nie potrzebujecie drogich suplementów ani wyniszczających planów ćwiczeń. Potrzebujecie tylko pięciu minut i własnych dwóch rąk. I pamiętajcie – to nie są teorie z podręczników.
To prawdziwi ludzie. Pani Elżbieta Kowalska z Krakowa była o krok od domu opieki. Teraz sama jeździ autobusem na targ. Robert Nowak z Poznania żył na tabletkach na niestrawność przez dziesięć lat.
Teraz siada do obiadu z apetytem. Janek Kowalczyk z Łodzi budził się pięć razy w nocy i był więźniem we własnym domu. Teraz śpi do rana. Pani Lidia Zielińska z Rzeszowa nosiła rajstopy w środku lata.
Teraz jej ciało w końcu jest ciepłe. Patrycja Malinowska z Warszawy bała się, że traci umysł, bo nie mogła przypomnieć sobie imienia wnuczki. Teraz myśli jasno. I pani Maria Wróblewska z Poznania, która przez trzydzieści lat nie przespła ani jednej nocy bez tabletki.
Teraz śpi spokojnie, sama. Ci ludzie nie są wyjątkowi. Nie różnią się od was niczym. Po prostu podjęli decyzję i poszli za tymi prostymi krokami.
Pięć minut dziennie. Wy też możecie to zrobić. Zasługujecie na długie, zdrowe życie. Zasługujecie na niezależność.
Nie musicie być ciężarem dla swoich dzieci. Nie musicie trafić do domu opieki. Zacznijcie dziś wieczorem. Stojąc pod prysznicem, przypomnijcie sobie te pięć miejsc: dłonie, tył kolan, pachwina, tył szyi, splot słoneczny.
Te pięć miejsc może zmienić wasze życie. Mam do was jedno ważne pytanie: jakie jedno zobowiązanie podejmujecie wobec siebie po obejrzeniu tego materiału? Może coś tak prostego jak „będę klaskać w dłonie pod prysznicem” albo „będę masować szyję” albo „dziś wieczorem pooddycham i pomyślę o splocie słonecznym”. Napiszcie swoje zobowiązanie w komentarzu.
Dodajmy sobie wzajemnie odwagi do zrobienia pierwszego kroku. I pomyślcie o jednej osobie – małżonku, przyjacielu, rodzeństwie – która potrzebuje dziś usłyszeć tę wiadomość. Udostępnijcie jej ten film.
Możecie po prostu zmienić czyjeś życie.