Co byś zrobił, gdybyś nagle poczuł, że twoje serce odmawia posłuszeństwa, a wokół nie ma żywej duszy? Wyobraź sobie tak silny ból w klatce piersiowej, że masz wrażenie, iż serce zaraz pęknie, a ty jesteś sam, całkowicie sam. Czy wiedziałbyś, co zrobić w ciągu następnych dziesięciu sekund? To nie jest scenariusz z filmu.
To codzienna rzeczywistość milionów samotnie żyjących starszych osób, które stają twarzą w twarz z cichym przerażeniem zawału bez niczyjej pomocy. Nazywam się doktor Esteban Ramirez. Mam osiemdziesiąt trzy lata i praktykuję kardiologię od ponad czterech dekad. W tym czasie leczyłem ponad sześćdziesiąt tysięcy pacjentów z chorobami serca.
Dziś chcę z wami porozmawiać z całkowitą szczerością, tak jakbyście siedzieli tutaj, w moim gabinecie. To, co za chwilę usłyszycie, może zadecydować o waszym życiu lub śmierci. Gdy doznajecie zawału będąc sami, ryzyko śmierci sięga osiemdziesięciu dziewięciu procent. Jeśli jednak zrozumiecie, co robić w tych pierwszych dziesięciu sekundach, szanse zmieniają się diametralnie.
Możecie mieć nawet dziewięćdziesiąt dwa procent szans na przeżycie. Wiecie, co stanowi tę różnicę? Wiedza kontra niewiedza. Brak informacji może być śmiertelny.
Kilka tygodni temu dostałem telefon o trzeciej nad ranem. Po drugiej stronie słuchawki płakała kobieta. „Doktorze, to cud. Mój ojciec przeżył.
Dziękuję, że pan go nauczył, co robić. ” Mówiła o panu José Mendozie, moim siedemdziesięcioletnim pacjencie. Doznał zawału w domu, całkowicie sam, bez niczyjej pomocy. Udało mu się zachować przytomność, wykonać kroki, których nauczyłem go miesiącami wcześniej, i dotrzeć do szpitala na czas.
Kiedy się spotkaliśmy, powiedział mi coś, czego nigdy nie zapomnę. „Gdybym nie pamiętał tego, co mi pan wyjaśnił, dziś bym nie żył. ” To, co uratowało mu życie, nie było szczęściem. To było przygotowanie, wysłuchanie, przećwiczenie, bycie gotowym.
Zanim nauczę was ośmiu kroków, które mogą uratować wam życie, musicie zrozumieć jedną rzecz. Zawał nigdy nie przychodzi jak w telenowelach. To nie jest tak, że bohater chwyta się za klatkę piersiową, krzyczy i pada na podłogę. Rzeczywistość jest o wiele cichsza, bardziej zagmatwana i znacznie bardziej niebezpieczna.
Dzień, w którym pan José dostał zawału, wydawał się normalny. Wstał o piątej, jak zwykle. Przygotował kawę, usiadł, żeby przeczytać gazetę. Nagle poczuł coś dziwnego w klatce piersiowej.
To nie był ostry ból. To było jak niewygodny ucisk, jakby coś ściskało jego serce od środka. Pomyślał, że może zjadł zbyt obfitą kolację, że to niestrawność. Ale minęło dziesięć minut, a dyskomfort nie ustępował.
Wręcz przeciwnie, nasilał się. Trzydzieści minut później zaczął czuć drętwienie lewej ręki, potem tępy ból w szczęce. I wtedy pomyślał: „To jest zawał. ” I ta świadomość zmieniła wszystko.
Gdyby powiedział sobie: „Na pewno to wiek albo stres, przejdzie”, prawdopodobnie nie żyłby, żeby o tym opowiedzieć. Statystyki nie kłamią. Osiemdziesiąt siedem procent osób, które doznają zawału, myli objawy z czymś innym. Myślą, że to problem trawienny, przeziębienie albo ból mięśni.
I podczas gdy marnują cenny czas, serce ulega uszkodzeniu z każdą minutą, która mija bez opieki. Osoby powyżej sześćdziesiątki piątki, które żyją samotnie, mają czterokrotnie wyższe ryzyko śmierci z powodu zawału niż te, które są w towarzystwie. I nie dlatego, że mają słabsze serce, ale dlatego, że będąc samemu, często nie wiedzą, co robić, albo nie robią nic wcale. Ale to nie musi się wam przydarzyć.
Nawet jeśli jesteście sami, możecie się przygotować, możecie nauczyć się, co robić, i możecie działać we właściwym momencie. Pan José nie uratował się dzięki szczęściu. Uratował się, ponieważ miesiącami wcześniej uczestniczył w prelekcji, na której wyjaśniałem dokładnie, co robić, gdyby doznał zawału w samotności. A gdy nadszedł moment, pamiętał każdy krok.
Zamiast panikować, spojrzał na zegarek, wziął głęboki oddech i powiedział: „Dobrze, teraz muszę rozpocząć proces krok po kroku. ”
Ci, którzy są przygotowani, zachowują spokój nawet w najgorszym momencie, bo wiedzą, co robić, jak to robić i w jakiej kolejności. Ci, którzy nie są przygotowani, paraliżują się, desperacko szukają pomocy i często podejmują decyzje, które pogarszają sytuację. Jeśli dodatkowo macie nadciśnienie, cukrzycę, wysoki cholesterol albo palicie papierosy, ryzyko jest jeszcze większe.
Ale najważniejsze jest to: nawet jeśli macie wszystkie te czynniki przeciwko sobie, jeśli jesteście przygotowani, możecie przeżyć. I nie tylko przeżyć, ale z jak najmniejszym uszkodzeniem serca. Zanim przejdziemy do kroków, musicie poznać pięć najważniejszych sygnałów, które daje wam ciało przed zawałem. Bo zawały w większości przypadków nie przychodzą nagle.
Wasze ciało was ostrzega. Zapamiętajcie te sygnały. Zapiszcie je i podzielcie się nimi, bo jeśli kiedykolwiek je poczujecie albo zobaczycie u kogoś bliskiego, będziecie mogli działać w porę. Pierwszy sygnał to uczucie ucisku, ściskania lub ciężaru w środku klatki piersiowej.
To nie jest kłujący ból ani pieczenie. To jakby coś bardzo ciężkiego miażdżyło wam klatkę piersiową, jak kamień ułożony dokładnie w środku ciała. Niektórzy pacjenci mówią mi: „Doktorze, to było tak, jakby ktoś ściskał moje serce dłonią od środka. ” Ten ból nie trwa kilku sekund i nie znika.
Zwykle utrzymuje się dłużej niż piętnaście minut i nie poprawia się po zwykłych lekach. Drugi sygnał to promieniujący ból. Zaczyna się w klatce piersiowej, ale potem rozciąga się na lewą rękę, czasem na obie ręce, szyję, szczękę, a nawet górną część pleców. U kobiet ból szczęki jest szczególnie częsty.
Znam pacjentów, którzy myśleli, że to problem dentystyczny, i zamiast jechać na pogotowie, dzwonili do dentysty. Trzeci sygnał to ekstremalne zmęczenie bez wyraźnego powodu. Jeśli pewnego dnia czujecie się wyczerpani bez żadnego wysiłku, jakby wasze ciało nie mogło już iść dalej, to może być znak, że serce nie otrzymuje wystarczającej ilości tlenu. Ten sygnał jest bardzo częsty u kobiet i zwykle pozostaje niezauważony.
Ale jeśli występuje wraz z innymi sygnałami, musicie działać natychmiast. Czwarty sygnał to nagła duszność i zimny pot. Jesteście w spoczynku, nie wchodziliście po schodach, i nagle czujecie duszność, trudno wam oddychać, zaczynacie się pocić zimnym potem, nawet jeśli jest chłodno. To jeden z najbardziej alarmujących sygnałów, często mylony z atakiem lękowym.
Ale jeśli występuje razem z uciskiem w klatce piersiowej lub promieniującym bólem, to wyraźny znak, że serce cierpi. Piąty sygnał to zawroty głowy, nudności lub wymioty. Jeśli nagle poczujecie zawroty głowy, jakbyście mieli zemdleć, jeśli macie nudności bez wyjaśnienia albo wymiotujecie, nie przypisujcie tego tylko niestrawności. Wielu ludzi bierze środek zobojętniający kwasy, myśląc: „To żołądek”, gdy w rzeczywistości są już w pierwszych etapach zawału.
I tu pojawia się coś bardzo ważnego. Nie musicie mieć wszystkich pięciu sygnałów na raz. Wystarczą dwa albo trzy, żeby podejrzewać zawał. A jeśli macie również czynniki ryzyka, takie jak nadciśnienie, cukrzyca, wysoki cholesterol albo historia palenia, wystarczy jeden z tych sygnałów, żeby działać natychmiast.
Pan José rozpoznał trzy z tych sygnałów: ucisk w klatce piersiowej, ból ręki i nagłe zmęczenie. I to wystarczyło, żeby zrozumiał, co się dzieje, i działał bez marnowania czasu. Dzięki temu uszkodzenie jego serca było minimalne. A teraz przechodzimy do najważniejszej części.
Osiem kroków, które musicie podjąć, jeśli jesteście sami i zaczynacie czuć, że możecie mieć zawał. Nie musicie być lekarzami. Nie potrzebujecie specjalistycznego sprzętu. Potrzebujecie tylko pamięci, spokoju i decyzji.
Bo nawet jeśli jesteście sami, nawet jeśli mieszkacie daleko od szpitala, te kroki mogą zwiększyć wasze szanse na przeżycie nawet o dziewięćdziesiąt procent. Słuchajcie uważnie i przede wszystkim ćwiczcie, bo większość tych kroków można i należy przećwiczyć, zanim nadejdzie nagły wypadek. Krok pierwszy. Gdy tylko zaczniecie odczuwać objawy, przestańcie robić wszystko, co robicie, i usiądźcie w bezpiecznym miejscu.
Nie idźcie dalej. Nie myślcie, że to przejdzie. Nie mówcie sobie: „Poczekam jeszcze kilka minut. ” Po prostu przestańcie.
Znajdźcie krzesło albo sofę z oparciem i usiądźcie z podpartymi plecami. Nie kładźcie się na podłodze. Siedzenie na podłodze utrudnia krążenie i może pogorszyć stan. Nie stójcie też.
Priorytetem jest utrzymanie stabilności i unikanie upadków. Pan José miał właśnie wyjść na spacer, ale gdy tylko poczuł ucisk w klatce piersiowej, usiadł na ławce w korytarzu z podpartymi plecami. Dzięki temu nie upadł i nie stracił przytomności. Krok drugi.
Rozgryźcie aspirynę. Jeśli macie aspirynę w domu, weźcie tabletkę sto miligramów i natychmiast ją rozgryźcie. Nie połykajcie w całości. Dokładnie przeżujcie i pozwólcie rozpuścić się w ustach.
Dlaczego? Ponieważ przez rozgryzienie lek wchłania się znacznie szybciej, a to pomaga rozpuścić skrzepy, które blokują tętnicę. To proste działanie może zmniejszyć uszkodzenie serca nawet o czterdzieści procent. Znam panią Teresę Gutiérrez, siedemdziesięcioczteroletnią kobietę, która mieszka sama.
Pewnego ranka zaczęła się źle czuć. Przypomniała sobie o tym, co mówiliśmy na prelekcji, i chociaż była zdenerwowana, rozgryzła aspirynę i wezwała pogotowie. Kiedy dotarła do szpitala, lekarze powiedzieli jej, że dzięki temu jej serce prawie nie ucierpiało. Jeśli nie macie aspiryny w domu, nie panikujcie.
Przejdźcie do następnego kroku. Ale jeśli macie historię chorób serca, zawsze miejcie pudełko pod ręką, najlepiej w widocznym i dostępnym miejscu. A jeśli jesteście uczuleni na aspirynę albo macie wrzody żołądka, unikajcie jej i przejdźcie do następnego kroku. Krok trzeci.
Zadzwońcie na pogotowie i podajcie swoją lokalizację jasno i wyraźnie. Numer alarmowy może się różnić w zależności od kraju, więc sprawdźcie go i zapiszcie w telefonie. Najważniejsze jest podanie adresu jasno i kompletnie na początku rozmowy, bo podczas zawału możecie stracić przytomność w każdej chwili. Powiedzcie coś w rodzaju: „Nazywam się Luis Gómez.
Mieszkam przy ulicy 25, numer 132, mieszkanie 3B. Mam ból w klatce piersiowej i problemy z oddychaniem. ” Potem spokojnie odpowiadajcie na pytania operatora. Nie rozłączajcie się.
Mówcie tak wyraźnie, jak potraficie. Krok czwarty. Otwórzcie drzwi do domu i pozostawcie klucz lub kod widoczny. Ten krok jest ważniejszy, niż się wydaje.
Jeśli przyjadą ratownicy medyczni, a drzwi będą zamknięte, stracą cenne minuty, próbując się dostać do środka. Jeśli wasze drzwi mają kod elektroniczny, napiszcie kod na dużym kartonie i przyklejcie go przy wejściu. Jeśli używacie klucza, umieśćcie go w widocznym miejscu, na przykład w doniczce albo na wycieraczce. Nie bójcie się, że wejdzie złodziej.
W tej chwili wasze życie jest ważniejsze niż jakikolwiek przedmiot. Krok piąty. Przyjmijcie pozycję odchyloną pod kątem czterdziestu pięciu stopni z lekko uniesionymi nogami. Nie kładźcie się całkowicie.
Nie siedźcie też prosto jak posąg. Odchylcie ciało do tyłu pod kątem czterdziestu pięciu stopni, opierając się na krześle lub sofie. Jeśli możecie, lekko unieście nogi na poduszce. Dlaczego ta pozycja?
Ponieważ pomaga krwi płynąć do mózgu i serca bez przeciążania płuc i układu krążenia. Jeśli położycie się całkowicie, płyn może gromadzić się w płucach. Jeśli usiądziecie zbyt prosto, serce pracuje ciężej. Krok szósty.
Wyślijcie krótką wiadomość tekstową do członków rodziny. Nie rozmawiajcie przez telefon. Mówienie wiąże się z wysiłkiem, a ten wysiłek może pogorszyć stan. Wyślijcie krótką, bezpośrednią wiadomość bez zbędnych szczegółów.
Coś w stylu: „Mam objawy zawału, wezwałem pogotowie. Zabierają mnie do szpitala. Przyjedźcie tam. ” I nie wysyłajcie jej tylko do jednej osoby.
Wyślijcie do dwóch, trzech albo więcej członków rodziny. W ten sposób upewnicie się, że ktoś to zobaczy, nawet jeśli inna osoba nie odpowie. Krok siódmy. Oddychajcie głęboko.
Wdychajcie powietrze przez cztery sekundy, a wydychajcie przez sześć. Ten rodzaj powolnego, kontrolowanego oddechu zmniejsza obciążenie serca i pomaga zachować spokój oraz przepływ tlenu. Wdychajcie przez nos, licząc w myślach do czterech, i powoli wydychajcie przez usta, licząc do sześciu. Ważne, żeby oddech był brzuszny, a nie tylko piersiowy.
Ta technika nie tylko relaksuje, ale także poprawia krążenie i pomaga zyskać na czasie. Krok ósmy. Naciśnijcie wewnętrzną stronę nadgarstka i kaszlnijcie trzy razy mocno. Ten krok jest mało znany, ale może pomóc w krytycznym momencie.
Kciukiem naciśnijcie mocno wewnętrzną stronę nadgarstka, dokładnie tam, gdzie czujecie tętno. Jednocześnie mocno kaszlnijcie trzy razy z rzędu. Dlaczego to działa? Ponieważ kaszel generuje ciśnienie wewnątrz klatki piersiowej, które stymuluje przepływ krwi, a naciskanie na tętno reguluje rytm serca.
To nie jest zamiennik opieki medycznej, ale narzędzie, które może utrzymać was w stabilnym stanie przez kilka dodatkowych minut. A te minuty mogą stanowić różnicę między życiem a śmiercią. Pan José zastosował te osiem kroków z pełną precyzją. Nie improwizował, nie wahał się.
Działał jak ktoś, kto się przygotował. Czternaście minut po wezwaniu pogotowia przyjechała karetka. Znaleźli go przytomnego, spokojnego, w poprawnej pozycji. Dziś, miesiące później, jego serce funkcjonuje normalnie, a jego historia już uratowała innych ludzi, którzy obejrzeli ten sam film.
Ale jest coś jeszcze ważniejszego niż wiedza, co robić w trakcie zawału. To przygotowanie, zanim to się wydarzy. Bo niezależnie od tego, ile wiecie, idealnie byłoby nigdy nie musieć tego używać. I to jest możliwe.
W ciągu mojej kariery poznałem setki osób po osiemdziesiątce, które nigdy nie doznały zawału. Wiecie, co miały wspólnego? Trzy proste nawyki, które każdy może przyjąć i które zmniejszają ryzyko zawału o ponad siedemdziesiąt procent. Nazywam je trzema złotymi nawykami.
Złoty nawyk numer jeden. Chodźcie trzydzieści minut każdego dnia. Nie musicie biegać ani robić intensywnych ćwiczeń. Po prostu chodźcie trzydzieści minut.
Liczy się nie prędkość, lecz systematyczność. Znam pana Ernesto Salazara, osiemdziesięciodwulatka, który mieszka w Toluce. Od ponad dwudziestu pięciu lat wstaje o szóstej rano i chodzi po parku. Nie ma znaczenia, czy jest zimno, czy gorąco.
„Moje ciało tego potrzebuje” – mówi. Jego ostatnie badanie wykazało, że serce funkcjonuje jak u sześćdziesięciolatka. Jego jedynym sekretem jest to codzienne chodzenie. Złoty nawyk numer dwa.
Zmniejszcie maksymalnie spożycie soli. Sól to jeden z najcichszych wrogów serca. Podnosi ciśnienie krwi, utwardza tętnice i sprzyja zawałom. Problem w tym, że większość z nas spożywa jej znacznie więcej, niż potrzebuje.
Unikajcie przetworzonych produktów, wędlin, zup instant, przemysłowego pieczywa i konserw. Zamiast tego jedzcie więcej owoców, warzyw, roślin strączkowych i naturalnych produktów. Pani Rosario, siedemdziesięciodziewięciolatka, wyznała mi, że na początku było trudno. „Czułam, że jedzenie nie ma smaku.
Ale po miesiącu moje podniebienie się zmieniło. Teraz nie znoszę słonych potraw. ” Od tamtej pory jej ciśnienie krwi utrzymuje się stabilnie. Złoty nawyk numer trzy.
Rzućcie papierosy i alkohol, bez względu na wiek. Wielokrotnie słyszałem to samo zdanie: „Doktorze, mam już siedemdziesiąt lat. Po co teraz rzucać? ” I zawsze odpowiadam tak samo: bo wciąż macie czas, żeby poprawić swoje zdrowie.
Pan Carlos, siedemdziesięcioczterolatek, rzucił palenie w wieku siedemdziesięciu lat, po pięćdziesięciu latach nałogu. „Myślałem, że to bezużyteczne. Ale po sześciu miesiącach lepiej oddychałem, lepiej spałem, a nawet wróciłem do wchodzenia po schodach bez zmęczenia. ” Nigdy nie jest za późno.
Wasze ciało zawsze docenia zmianę. A jeśli już przyjmujecie leki na ciśnienie, cholesterol albo cukrzycę, nigdy nie przestawajcie ich samodzielnie. Te leki chronią wasze serce. Jeśli uważacie, że już ich nie potrzebujecie, porozmawiajcie z lekarzem, ale nie ryzykujcie sami.
I proszę, wykonujcie kontrolne badania serca przynajmniej raz w roku. EKG, badania krwi i echo serca mogą wykryć problemy, zanim będzie za późno. Zapamiętajcie to. Pięć sygnałów ostrzegawczych: ucisk lub ciężar w środku klatki piersiowej, ból promieniujący do ręki, szyi lub szczęki, zmęczenie bez wyraźnej przyczyny, trudności w oddychaniu i zimny pot, zawroty głowy, nudności lub wymioty.
Osiem kroków do działania: usiądź w bezpiecznym miejscu, rozgryź aspirynę, zadzwoń na pogotowie i podaj adres, otwórz drzwi i pozostaw klucz lub kod widoczny, oprzyj się pod kątem czterdziestu pięciu stopni z lekko uniesionymi nogami, wyślij krótką wiadomość do rodziny, oddychaj cztery sekundy wdech, sześć sekund wydech, naciśnij nadgarstek i kaszlnij trzy razy. Trzy złote nawyki: chodź trzydzieści minut każdego dnia, ogranicz spożycie soli, rzuć papierosy i alkohol. Zapiszcie te kroki. Przyklejcie je na lodówce albo obok łóżka, tam gdzie będziecie je codziennie widzieć.
I jeśli możecie, przećwiczcie je. Zachowujcie się tak, jakbyście mieli zawał. Spójrzcie na zegarek. Usiądźcie.
Oddychajcie. Działajcie. To nie jest przesada. To przygotowanie.
To profilaktyka. To miłość do własnego życia. Idźcie do lodówki, weźcie kartkę i napiszcie: „Jestem przygotowany. Jeśli przyjdzie zawał, nie poddam się.
Wiem, co robić, i przeżyję. ” Czytajcie to każdego dnia. Niech to zdanie będzie waszą obietnicą wobec samych siebie, bo nie jesteście sami i zasługujecie, by żyć wiele więcej lat w zdrowiu, radości i spokoju. Po czterdziestu latach towarzyszenia tysiącom serc zapewniam was: możecie pokonać zawał.
A dziś zrobiliście pierwszy krok.