Drzwi do mieszkania były lekko uchylone. Zatrzymałam się na półpiętrze, poprawiłam chustkę i przycisnęłam do piersi torbę z ciastami. Wszystko się zgadzało – dom, klatka, nawet wycieraczka, na której zostawiłam kiedyś kapcie z kotami dla Weliczki, gdy przeprowadzała się do Warszawy. Ale coś było nie tak.
Weszłam do środka i zamarłam. W przedpokoju zamiast jednego welurowego palta wisiały cztery kurtki – obce, puchowe, z metkami, których nie znałam. Obok stały buty w rozmiarach, których nikt z nas nie nosił. A na wieszaku, tam gdzie zawsze trzymałyśmy tylko swoje rzeczy, wisiała jeszcze jedna kurtka, niemal nowa, i czapka z pomponem, jaką nosi się do pracy.
Z kuchni dochodziły głosy. Śmiech, brzęk szklanek, czyjś obcy ton. Przeszłam dalej i zobaczyłam ją – Stanisławę, starszą kobietę, która siedziała przy naszym stole, nalewając sobie herbatę z mojego czajnika. Przy niej stały dwa pudełka po butach, a na blacie leżały jakieś papiery.
– Dzień dobry – powiedziała, przeciągając słowa, jakby przyszła do cudzego mieszkania bez zaproszenia. – A pani to kto? Zignorowałam pytanie, bo w myślach już liczyłam: to matka chłopaka Weliczki, tego, z którym zerwała, gdy dowiedziała się, że wynajmuje jej mieszkanie. Ale na razie nie miałam pewności.
Stała i patrzyła na mnie tak, jakbym to ja była intruzem. – Gdzie jest Weliczka? – zapytałam, zaciskając torbę z ciastami. – U siebie w pokoju – odpowiedziała z uśmiechem, który nie dotykał oczu.
– Ale lepiej jej nie przeszkadzać. Nie słuchałam jej. Przeszłam do pokoju Weliczki i serce mi zamarło. Na łóżku leżały cudze kołdry, na podłodze walizki, na biurku, które kupiłyśmy jej do rysunków, stały jakieś kosmetyki i pudełka z lekami.
W szafie, zamiast jej ubrań, wisiały rzeczy nieznanych mi osób. A na parapecie, zamiast jej sukulentów i zdjęć, stała popielniczka pełna niedopałków. – Co to jest? – zapytałam, odwracając się do Weliczki, która stała w drzwiach z czerwoną twarzą.
– To… to rodzina mojego chłopaka – wyjąkała, spuszczając wzrok. – Mieli problemy, nie mieli gdzie mieszkać…
– Jakiego chłopaka? Zerwałaś z nim, jak ci powiedziałam, że wynajmuje ci mieszkanie. – Ale on mówi, że to nieprawda.
Że to jego mieszkanie, bo on płaci czynsz. Zamarłam. Powiedziałam jej kiedyś, że nieważne, kto płaci czynsz, ważne, czy to jest twój dom. A teraz stałam w jej domu, który już nie był jej domem.
Weszłam do salonu i zobaczyłam, że na naszym stole leżą obce dokumenty, rachunki, a na kanapie siedzi obcy mężczyzna o ciężkim spojrzeniu. – To moja matka – powiedziała Stanisława, wskazując na starą kobietę w kuchni. – My tu mieszkamy. A wy możecie sobie iść.
Uciszyłam się, bo w środku już wrzało. Spojrzałam na Weliczkę, taką cichą, skuloną, jakby miała ochotę zniknąć. Przez całe życie pozwalałam jej być sobą, a teraz wyglądała, jakby ktoś ją zgnietli i włożyli do pudełka. – Wiesz co?
– powiedziałam do niej, starając się mówić spokojnie. – To twoje mieszkanie. To ty je dostałaś od babci. Nikt nie ma prawa tu mieszkać bez twojej zgody.
Stanisława parsknęła śmiechem. – Babcia? Ta, co umarła? Mieszkanie przepisali na nią, ale to nie znaczy, że ma prawo się tu rządzić.
– To znaczy, że ma prawo, i ty o tym wiesz – odpowiedziałam, patrząc jej prosto w oczy. – I jeśli nie chcesz, żeby tu mieszkali, masz prawo ich wyrzucić. Weliczka podniosła wzrok. W jej oczach pojawiło się coś, czego nie widziałam od dawna – iskra buntu.
– Nie chcę, żeby tu byli – powiedziała cicho, ale stanowczo. – To nie jest ich dom. Stanisława wyprostowała się, jakby szykowała się do ataku. – Nie możesz nas wyrzucić.
Mamy prawo tu być. Mój syn to twój chłopak, jesteś z nim zaręczona. – Nie jestem zaręczona – powiedziała Weliczka, a jej głos drżał, ale nie ustępował. – I nigdy nie zgodziłam się, żebyście tu mieszkali.
– To twój problem – syknęła Stanisława. – Bo my stąd nie wyjdziemy. I jak musisz, to idź do sądu, ale to potrwa. Wtedy weszła jej matka – stara, zgarbiona kobieta, która do tej pory milczała.
Podeszła do pudełek z przetworami, które stały na parapecie, i wzięła do ręki słoik, jakby oceniała jego wagę. Potem rzuciła go na podłogę. Rozległ się brzęk szkła, a dookoła rozlała się krew z buraków. Nikt nie ruszył się, żeby to posprzątać.
– Zobacz, co zrobiłaś – powiedziała Stanisława z uśmiechem. – Przez ciebie płaczą ludzie, którzy nie mają gdzie mieszkać. Weliczka drgnęła, jakby ktoś wymierzył jej cios. Zrobiła krok w stronę korytarza, a ja za nią.
Stanisława podeszła do wieszaka i zdjęła kurtkę, tę obcą, którą widziałam. – To moja – powiedziała Weliczka, wyrywając jej kurtkę z rąk. – Nie twoja, tylko mojej córki – odparła Stanisława, nie puszczając. Stały tak przez chwilę, szarpiąc kurtkę, a ja widziałam, że Weliczka powoli się gubi.
W końcu puściła, a Stanisława triumfująco powiesiła kurtkę z powrotem. Kazałam Weliczce iść do pokoju. Obie wyszłyśmy do kuchni, a ja zamknęłam za sobą drzwi. Stanisława uniosła głowę, gotowa do kłótni.
– Musimy ustalić, jakie masz prawa – powiedziałam, starając się mówić spokojnie, ale twardo. – To mieszkanie należy tylko do Weliczki. Ty i twoja rodzina nie macie tu żadnych praw. – A kto to powie?
Ty? – zaśmiała się. – Tak, ja. I jeśli nie wyjdziecie dobrowolnie, założę sprawę w sądzie.
To potrwa, ale wygramy. Stanisława spojrzała na mnie z pogardą i wyjęła z kieszeni kartkę. – To jest umowa najmu. Mój syn podpisał ją z Weliczką.
Macie 30 dni na wyprowadzkę. Spojrzałam na kartkę. Na dole widniał podpis Weliczki. Czy to możliwe, że podpisała coś takiego?
Spojrzałam na nią, ona stała w drzwiach, blada, z szeroko otwartymi oczami. – Co to jest? – zapytała. – Ja niczego nie podpisywałam.
– Podpisałaś, jak przyniosłeś mu dokument do podpisania w urzędzie – powiedziała Stanisława. – Nie czytałaś, a powinnaś. Weliczka zaczęła płakać. W tym momencie zrozumiałam, że to nie jest zwykła kłótnia o mieszkanie.
Oni to zaplanowali. Podstępem, kłamstwem, wykorzystując jej nieuwagę. Wiedzieli, że jest młoda, ufna i że nie przeczyta drobnego druku. – To nie jest podpisane – powiedziałam, biorąc kartkę do ręki.
– To tylko ksero. I ja widzę, że to nie jest jej podpis. Stanisława zbladła. Wzięła kartkę, obejrzała ją i cofnęła się o krok.
– To… to jest podpisane – wyjąkała. – Nie ma na to czasu – powiedziałam. – Masz 24 godziny na wyprowadzkę. Jeśli nie wyjdziesz, zawiadomię policję i wytoczę ci sprawę o bezprawne zajęcie mieszkania.
Stanisława spojrzała na matkę, która milczała, a potem na syna, który stał w korytarzu, trzymając swoją walizkę. – Nie możesz tego zrobić – powiedziała słabym głosem. – Mogę i zrobię – odpowiedziałam. Przez następne godziny wynosili swoje rzeczy.
Patrzyłam, jak pakują do worków ubrania, zabawki, jakieś drobiazgi, które zdążyli przynieść. Weliczka stała w oknie, milcząca, z twarzą ukrytą w dłoniach. Gdy wyszli, po mieszkaniu walały się śmieci, niedopałki i szkło z rozbitych słoików. Ale najważniejsze, że było pusto.
Zamiotłam podłogę, umyłam okna, wyrzuciłam ich śmieci. Wieczorem weszła Weliczka, niosąc swoje pudełka z rysunkami, które udało jej się uratować przed wyrzuceniem. Uśmiechnęła się do mnie słabo. – Dziękuję – powiedziała.
– Nie wiem, co bym zrobiła. – To twoje mieszkanie – odpowiedziałam, przytulając ją. – I nikt nie ma prawa ci go zabrać. Przez kilka dni pomagałam jej sprzątać, malować ściany, wieszać jej prace z powrotem.
Kiedy wreszcie dom znów wyglądał jak jej dom, wzięła do rąk swoją pękniętą filiżankę i napełniła ją herbatą. – Wiesz, że oni już nigdy nie wrócą? – zapytała. – Wiem – odpowiedziałam.
– I nie masz się czego bać. Usiadłyśmy przy stole, który kupiłyśmy razem, i piłyśmy herbatę. Wiedziałam, że to nie koniec, bo oni mogą wrócić, mogą próbować jeszcze raz.
Ale na razie dom był nasz, a w środku znowu było słychać tylko nasz śmiech.