Mijn hand trilde boven de deurknop van de spreekkamer. De dokter had me gevraagd te gaan zitten voor de uitslag van mijn jaarlijkse check-up, en ik wist meteen dat dit geen goed teken was. “Meneer De Vries, uw wandelsnelheid is aanzienlijk afgenomen,” zei hij zonder omwegen. “En uw grijpkracht is ook niet wat het geweest is.
”
Ik was net 71 geworden. Mijn hele leven had ik gedacht dat gezond ouder worden vooral ging over wat je at en hoeveel je bewoog. Ik at gezond. Ik fietste nog elke dag naar de markt.
Maar dat was blijkbaar niet genoeg. De dokter schoof een vel papier naar me toe. “Er zijn zeven signalen die voorspellen hoe lang u nog zult leven. De meeste mensen kennen er maar twee of drie.
De andere vier? Die zien we bijna nooit in de media. ”
Zijn woorden bleven hangen. Zeven signalen.
Mijn hele toekomst samengevat in een lijst die ik nog nooit had gezien. “Het eerste teken is uw wandelsnelheid,” vervolgde hij. “Mensen die na hun 70e langzamer gaan lopen, leven gemiddeld jaren korter dan degenen die hun tempo behouden. Uw snelheid is met vijftien procent gedaald het afgelopen jaar.
”
Ik probeerde te lachen. “Ik heb gewoon comfortabelere schoenen gekocht. ”
Hij keek me niet lachend aan. “Het tweede teken is uw grijpkracht.
Kunt u dit even vasthouden? ”
Hij gaf me een klein apparaatje. Ik kneep er zo hard als ik kon in. Het ding piepte.
Zijn gezicht bleef strak. “Twintig procent onder het gemiddelde voor uw leeftijd,” zei hij. “Weet u, het is niet alleen spierkracht. Het is een voorspeller van uw algehele fysieke veerkracht.
Mensen met een zwakke greep hebben een significant hoger risico op vroegtijdig overlijden. ”
Ik zette het apparaatje weg. Mijn hand voelde ineens vreemd aan. “En de rest?
”
“Het derde teken kan ik nu testen. Wilt u even op één been gaan staan? ”
Ik stond op, een beetje onvast. Ik tilde mijn rechterbeen op en probeerde mijn evenwicht te bewaren.
Na vier seconden moest ik mijn voet weer op de grond zetten. Ik deed het nog eens. Vijf seconden. De derde keer lukte ik zeven seconden.
“Een onderzoek heeft uitgewezen,” zei de dokter, “dat mensen die na hun 70e geen tien seconden op één been kunnen staan, een aanzienlijk hoger risico lopen op overlijden binnen de komende tien jaar. ”
Tien jaar. Ik voelde de grond onder me wegzakken, maar dit keer was het figuurlijk. “De rest zijn dingen die ik niet in deze kamer kan meten,” vervolgde hij.
“Uw slaapkwaliteit, uw vermogen om met stress om te gaan en uw sociale verbindingen. ”
Mijn slaap? Ik sliep al jaren slecht, maar ik dacht dat dat normaal was op mijn leeftijd. Stress?
Ik had mijn hele leven gewerkt als leraar, altijd gespannen, altijd bezig. En sociale verbindingen? Mijn vrouw was twee jaar geleden overleden. Sindsdien zat ik vooral alleen thuis.
Ik zag mijn kinderen eens per maand, mijn kleinkinderen nog minder. “Sociaal isolement is een sluipmoordenaar,” zei de dokter. “Mensen die regelmatig sociale contacten onderhouden, leven niet alleen langer, maar ook beter. Het is net zo belangrijk als beweging of voeding.
”
Ik dacht aan de lege stoel tegenover me aan de eettafel. Aan de stille middagen waarin ik alleen het tikken van de klok hoorde. Aan de telefoon die steeds minder vaak ging. “En het zevende teken?
” vroeg ik. De dokter leunde achterover. Hij zweeg even. Toen zei hij: “Het zevende teken is een van de belangrijkste, maar het is ook het teken dat het vaakst wordt genegeerd.
Het gaat over het gevoel van doel. Mensen die na hun 70e nog steeds een duidelijk doel in hun leven hebben, leven gemiddeld aanzienlijk langer dan degenen die dat gevoel verliezen. ”
Een doel. Ik had altijd een doel gehad: mijn werk, mijn gezin, mijn tuin.
Maar nu? Mijn werk was voorbij. De kinderen hadden hun eigen leven. En de tuin?
Die bemoeide ik me steeds minder mee. Ik zat vooral in mijn stoel, kijkend naar de wereld die buiten mijn raam doorging zonder mij. “Wat moet ik doen? ” vroeg ik.
De dokter glimlachte voor het eerst. “U begint klein. Elke dag een blokje om, in een stevig tempo. Handtrainer bij de tv.
Oefenen met op één been staan terwijl u uw tanden poetst. Regelmatig naar bed op vaste tijden. En belangrijker alles: ga ergens heen waar mensen zijn. Word vrijwilliger.
Bel een oude vriend. Wacht niet tot men u belt; bel zelf. ”
Ik knikte, maar mijn hoofd tolde van alles wat ik had gehoord. Zeven signalen.
Ten jaar. Mijn toekomst hing niet alleen af van mijn genen of geluk, maar van de beslissingen die ik de komende tijd zou nemen. Zou ik iets veranderen? Of zou ik thuis blijven zitten, wachtend op wat komen ging?
Ik stond op, bedankte de dokter en liep naar de deur. Toen ik hem opende, draaide ik me om. “Dokter, over dat zevende teken – het doel – hoe weet ik of ik het nog heb? ”
Hij keek me aan met een blik die ik niet kon plaatsen.
“Als u moet nadenken over het antwoord, meneer De Vries, heeft u uw antwoord al. ”
Ik liep de kliniek uit, de herfstlucht in. Mijn wandelsnelheid was misschien afgenomen, maar op dat moment liep ik sneller dan ik in maanden had gedaan. De lijst van zeven tekens brandde in mijn hoofd.
Ik wist wat ik te doen had. Ik had alleen geen idee of ik nog genoeg tijd had om het te doen.