Podczas pogrzebu ojca macocha sprzedała jego ukochanego poloneza
Kiedy stanęłam przy ambonie z kartką złożoną na pół, przez boczne okno kościoła widziałam kawałek parkingu. Granatowy polonez ojca stał pod kasztanem, dokładnie tam, gdzie go zostawiłam. Lakier miał nierówny, na tylnym błotniku widać było jaśniejszą plamę po naprawie, ale dla taty ten samochód był ważniejszy niż niejeden nowy z salonu.
Miałam pięćdziesiąt dwa lata, a jednak przed odczytaniem pożegnania poprawiłam rękaw marynarki tak samo jak przed szkolnym apelem. Ojciec zawsze mówił, żebym nie zasłaniała dłoni. „Człowiek wygląda wtedy, jakby chciał zniknąć” — powtarzał.
Poprzedniego wieczoru siedziałam w jego kuchni i szukałam zdjęcia do ramki przy urnie. W szufladzie pod starym kredensem znalazłam fotografie z działki, rachunki za leki i dwa komplety kluczy. Na jednym breloczku widniał wytarty napis „FSO”. Barbara weszła wtedy tylko po ładowarkę do telefonu. Zobaczyła klucze, ale nic nie powiedziała. Pomyślałam, że po pogrzebie usiądziemy przy herbacie i ustalimy, co dalej z autem, garażem i mieszkaniem.
Opowiedziałam o jego pracy w zakładzie energetycznym, o działce pod Sandomierzem i o tym, że potrafił naprawić wszystko, oprócz własnych stosunków z ludźmi. Kilka osób uśmiechnęło się pod nosem. W pierwszej ławce siedziała ciotka Teresa. Miejsce obok niej, przygotowane dla macochy, zostało puste.
Barbara zadzwoniła rano, kiedy nakładałam kanapki na talerz.
— Nie dam rady przyjechać — powiedziała. — Od nocy mam ciśnienie. Lekarz mówił, żebym unikała stresu.
Nie przypomniałam jej, że to pogrzeb człowieka, z którym przeżyła siedemnaście lat. Odłożyłam nóż, zakręciłam słoik z ogórkami i odpowiedziałam tylko, że po stypie zajrzę do niej z dokumentami z zakładu pogrzebowego.
Gdy wyszłam z kościoła, pod kasztanem stała laweta. Polonez był już wciągnięty do połowy, a Barbara rozmawiała z mężczyzną w roboczej kurtce. W ręku trzymała kopertę. Z daleka wyglądała spokojnie, jakby odbierała przesyłkę od kuriera.
— Co ty robisz? — zapytałam.
— Sprzedałam go. Stoi od miesięcy, ubezpieczenie trzeba opłacić, garaż też kosztuje.
— Przyjechałam nim tutaj.
Spojrzała na mnie, potem na czarne buty, które ubrudziłam na mokrym żwirze.
— Ten pan cię odwiezie albo zamówisz taksówkę. Samochód był zapisany na mnie i twojego ojca. Miałam dowód rejestracyjny, umowę przygotowaliśmy wczoraj.
Mężczyzna przy lawecie spuścił wzrok. Powiedział, że dał osiem tysięcy, bo auto wymaga roboty. Ojciec przez trzydzieści lat zbierał części, szukał oryginalnych lamp, sam obszywał boczki drzwi. Barbara sprzedała to wszystko taniej, niż kosztował pogrzeb.
Ciotka Teresa podeszła do nas i poprawiła torebkę na ramieniu.
— Basiu, chociaż dziś mogłaś poczekać.
— Właśnie dziś miałam pewność, że nikt mi nie przeszkodzi — odpowiedziała.
Nie krzyczała. To było gorsze. Podpisała ostatnią stronę umowy na masce lawety, schowała pieniądze do koperty i odeszła w stronę bramy cmentarza. Zostałam z kluczykami, które nagle nie pasowały już do niczego.
Na stypie prawie się nie odzywałam. W domu weselnym podawali rosół, schab i sernik, a kuzyni wspominali ojca przy kawie. Mój mąż, Andrzej, próbował mnie uspokoić.
— Może odzyskamy samochód. Najpierw sprawdzimy papiery.
Nie rozumiał, że nie chodziło wyłącznie o wartość auta. W tym polonezie ojciec uczył mnie ruszać pod górę. Po rozwodzie rodziców odbierał mnie nim co drugą sobotę. Nawet kiedy milczeliśmy przez pół drogi, wiedziałam, że przyjechał.
Pod koniec obiadu zadzwonił obcy numer. Odebrałam na korytarzu, obok wieszaka pełnego czarnych płaszczy.
Mężczyzna z lawety powiedział, że podczas oględzin znaleźli pod kołem zapasowym metalową kasetkę. Nie chciał jej otwierać. Poprosił, żebym przyjechała do warsztatu na obrzeżach miasta, zanim nowy właściciel zabierze samochód.
Barbara zjawiła się tam przede mną. Stała przy stole, na którym leżała kasetka, stary klucz i koperta z pismem ojca. Mechanik powiedział, że zamek nie był domknięty. W środku znajdowały się potwierdzenie przelewu z banku, rezerwacja dwutygodniowego pobytu w Kołobrzegu oraz odręcznie zapisane kartki.
— Czytaj — powiedziała Barbara, ale nie podała mi listu. Sama usiadła na plastikowym krześle i wygładziła papier na kolanach.
Ojciec pisał, że od miesięcy odkładał część emerytury. Wiedział, że Barbara ma dość jego milczenia, garażu i niedziel spędzanych przy samochodzie. Chciał zabrać ją nad morze po ich rocznicy. Napisał też, że polonez należał wcześniej do jego ojca i dlatego nie umiał go sprzedać, choć obiecywał to wiele razy.
Na ostatniej kartce było kilka zdań do mnie. Prosił, żebym po jego śmierci nie walczyła z Barbarą o każdą rzecz. W kancelarii notarialnej zostawił testament: mieszkanie miało przypaść jej, a oszczędności, działka i samochód mnie. Koszty pogrzebu oraz zaległe rachunki za leczenie należało pokryć wspólnie.
— Wiedziałaś o testamencie? — zapytałam.
Barbara złożyła list bardzo równo.
— Wiedziałam, że był u notariusza. Nie wiedziałam, co zapisał. Myślałam, że samochód jest wspólny, bo od lat płaciłam za garaż i ubezpieczenie.
— Dlatego sprzedałaś go podczas pogrzebu?
Przez chwilę oglądała własne dłonie.
— Byłam zła, że umarł, zanim zdążyliśmy cokolwiek naprawić. Głupio to brzmi, ale tak było. Rano zobaczyłam kluczyki na komodzie i pomyślałam, że znowu wszystko zostawił mnie do załatwienia.
Mechanik odszedł do drugiego pomieszczenia. Słychać było radio i uderzenia klucza o metal. Barbara położyła na stole kopertę z pieniędzmi.
— Nie wydałam ani złotówki. Cofnij umowę, jeśli się da.
Dwa dni później spotkałyśmy się w kancelarii notarialnej. Okazało się, że ojciec sporządził zapis windykacyjny dotyczący samochodu, więc Barbara nie miała prawa nim rozporządzać. Kupujący zgodził się rozwiązać umowę po zwrocie pieniędzy i kosztów lawety. Nie było awantury ani policji, tylko kilka podpisów, opłata i długa cisza przy stole.
Po miesiącu odebrałam poloneza z warsztatu. Barbara przyszła pieszo. Przyniosła teczkę z polisą, rachunkami za garaż i drugim kompletem kluczy.
— Nad morze nie pojadę — powiedziała. — Rezerwację można przepisać. Może pojedziesz z Andrzejem.
— To było dla was.
— Właśnie dlatego nie chcę.
Nie przekonywałam jej. Włożyłam dokumenty do schowka, a list ojca zostawiłam w metalowej kasetce pod kołem zapasowym. Nie dlatego, że lubiłam sekrety. Po prostu tam go znalazłyśmy i żadna z nas nie potrafiła wybrać lepszego miejsca.
Barbara zamknęła bagażnik i otarła dłonią kurz z tylnej szyby.
— On zawsze źle wybierał moment — powiedziała.
Potem usiadła obok mnie. Odwiozłam ją do mieszkania ojca, a po drodze ani razu nie włączyłyśmy radia.