Przez kilka miesięcy udawałem, że nie wiem o zdradzie żony, i co wieczór porządkowałem dokumenty w kuchni
Telefon ze świetlicy zadzwonił, kiedy odcedzałem ziemniaki. Pani powiedziała, że Kuba znowu czeka sam, chociaż szkołę zamykają za kwadrans. Miałem tego dnia spać po nocnej zmianie, ale wyłączyłem gaz, założyłem kurtkę i pojechałem po syna.
Kuba siedział na ławce z plecakiem między nogami. Miał osiem lat i znał już ten rodzaj dorosłego zakłopotania, którego dziecko znać nie powinno. W samochodzie powiedział tylko, że mama pewnie pomyliła godziny. Pięcioletnia Zosia była wtedy u mojej siostry, bo Marta miała podobno pilne spotkanie przez internet.
Dziś mam pięćdziesiąt dwa lata. Tamto wydarzyło się dziesięć lat temu, gdy byliśmy z Martą sześć lat po ślubie i mieszkaliśmy na nowym osiedlu pod Radomiem. Pracowałem jako dyspozytor w magazynie firmy transportowej. Ona prowadziła z domu księgowość dla kilku małych przedsiębiorców, przynajmniej tak wszystkim mówiła.
Pierwsze drobiazgi długo dało się tłumaczyć. Nowe perfumy, choć zwykle kupowała jeden zapach na kilka lat. Dwie filiżanki po kawie w zlewie, kiedy wracałem rano, i męska kurtka widziana przez sąsiadkę na półpiętrze. Pani Teresa nie powiedziała tego wprost. Zapytała tylko, czy mój brat często do nas zagląda.
Nie mam brata.
Wieczorem Marta kroiła chleb przy kuchennym blacie. Powiedziałem jej o telefonie ze świetlicy. Wypłukała nóż, wytarła go ścierką i odłożyła do szuflady.
— Byłam pewna, że dziś odbierasz — odpowiedziała.
— Miałem spać po zmianie.
— No widzisz. Oboje jesteśmy zmęczeni.
Nie kłóciliśmy się. Zosia układała puzzle na podłodze, Kuba odrabiał matematykę, a z radia leciała prognoza pogody. Właśnie ta zwyczajność była najtrudniejsza. Człowiek nalewa dzieciom kompot i zastanawia się, czy zna osobę siedzącą po drugiej stronie stołu.
Kilka dni później na wspólnym tablecie pojawiło się powiadomienie z komunikatora. Marta używała go czasem do rozmów z klientami, więc urządzenie zostało zalogowane na jej konto. Wiadomość była krótka: „Jutro po dziesiątej? Dzieci będą poza domem”.
Nie otwierałem całej rozmowy. Zrobiłem zdjęcie ekranu własnym telefonem, a potem nastawiłem wodę na herbatę. Kiedy czajnik się wyłączył, nadal stałem przy oknie i patrzyłem na samochody pod blokiem.
Najpierw chciałem zapytać ją od razu. Potem przypomniałem sobie Kubę na ławce i Zosię, która coraz częściej nocowała u mojej siostry, bo matka „miała terminy”. Nie chodziło już tylko o nasze małżeństwo. Musiałem wiedzieć, co dzieje się z pieniędzmi i kto przychodzi do mieszkania, gdy dzieci są w szkole albo przedszkolu.
W bankowości elektronicznej zobaczyłem przelewy z naszego rachunku oszczędnościowego. Niewielkie kwoty znikały od miesięcy: dwa tysiące, trzy tysiące, czasem pięćset złotych. W tytule widniały „materiały”, „projekt” albo „zaliczka”. Łącznie brakowało prawie sześćdziesięciu tysięcy, które odkładaliśmy na większe mieszkanie.
Marta mówiła wcześniej o własnej pracowni aranżacji wnętrz. Myślałem, że to luźny pomysł. W szufladzie starego kredensu znalazłem wydruk umowy najmu małego lokalu i rachunki z pensjonatów w Kazimierzu Dolnym oraz Nałęczowie. Daty zgadzały się z weekendami, kiedy miała jeździć na szkolenia.
Nie urządziłem zasadzki. Nie śledziłem jej po mieście. Wydrukowałem historię rachunku, zapisałem daty nieodebrania dzieci i skopiowałem wiadomości widoczne na wspólnym urządzeniu. Następnie umówiłem się z adwokatką zajmującą się sprawami rodzinnymi.
Kancelaria mieściła się nad apteką, w starej kamienicy niedaleko sądu. Mecenas Borkowska przejrzała papiery i odsunęła okulary na czoło.
— Zdrada może mieć znaczenie przy ustalaniu winy za rozkład małżeństwa — powiedziała. — Ale przy dzieciach sąd będzie patrzył przede wszystkim na opiekę, stabilność i ich codzienne potrzeby. Proszę nie robić niczego, co później wyglądałoby jak odwet.
To zdanie dobrze mi zrobiło. Nie potrzebowałem zemsty. Potrzebowałem planu na poniedziałek rano, na zebranie w szkole, na wizytę u pediatry i na ratę kredytu.
Przez następne miesiące zachowywaliśmy się jak małżeństwo, które tylko przechodzi gorszy okres. Marta pytała, czy kupię mleko. Ja sprawdzałem zeszyty dzieci i odkładałem dokumenty do granatowego segregatora. W środku miałem wyciągi bankowe, rachunki za przedszkole, potwierdzenia opłat za mieszkanie oraz kalendarz z zaznaczonymi dniami, kiedy to ja lub siostra odbieraliśmy dzieci.
Pozew złożyłem w sądzie okręgowym. Razem z nim adwokatka przygotowała wniosek o zabezpieczenie miejsca pobytu dzieci przy mnie na czas postępowania oraz o uregulowanie kontaktów z matką. Nie wiedziałem, jak sąd zdecyduje. Wiedziałem tylko, że nie mogę dalej udawać przed samym sobą.
Marta dowiedziała się w piątek wieczorem. Dzieci pojechały na weekend do mojej siostry. Na kuchennym stole leżała kopia pozwu, zestawienie przelewów i kartka z numerem kancelarii.
Wróciła po jedenastej. Zdjęła buty w przedpokoju, zajrzała do pustego pokoju dzieci i dopiero potem weszła do kuchni. Nie podniosła dokumentów. Stała obok krzesła i czytała pierwszą stronę z góry.
— Od kiedy wiesz? — zapytała.
— Od telefonu ze świetlicy zacząłem patrzeć uważniej.
Usiadła i poprawiła rękaw bluzki.
— Z Pawłem to nie było poważne.
— A z pozostałymi?
Spojrzała na mnie dopiero wtedy. Nie zaprzeczyła. Zapytała za to, czy powiedziałem jej rodzicom i czy zamierzam zabrać jej dzieci. Odpowiedziałem, że nikomu nie opowiadałem szczegółów, a o opiece zdecyduje sąd. Chciała wiedzieć, co będzie z pieniędzmi. Powiedziałem, że tym również zajmą się prawnicy.
— Mogliśmy porozmawiać — powiedziała cicho.
— Rozmawialiśmy o mleku, rachunkach i odbieraniu Kuby. O reszcie rozmawiałaś z kimś innym.
Potem długo siedzieliśmy bez słowa. Na stole stał kubek po mojej kawie, a obok niego szkolny plan lekcji Kuby. Marta wzięła plan do ręki i zapytała, o której w poniedziałek kończy zajęcia. Podałem godzinę. Zapisała ją na odwrocie pozwu, jakby nagle potrzebowała udowodnić, że pamięta.
Postępowanie trwało ponad rok. Sąd nie potraktował niewierności jako automatycznego powodu do odsunięcia matki od dzieci. Liczyły się zaniedbane odbiory, nieregularna opieka, finanse i to, jak każde z nas radziło sobie na co dzień. Dzieci zostały ze mną, a Marta miała ustalony harmonogram kontaktów. Pieniądze odzyskiwaliśmy częściami po sprzedaży wyposażenia jej niedoszłej pracowni i po ugodzie dotyczącej wspólnego majątku.
Najtrudniejsze nie były rozprawy. Najtrudniejsze były pytania dzieci. Nie opowiadałem im o wiadomościach ani pensjonatach. Mówiłem, że dorośli czasem przestają umieć mieszkać razem, ale nadal pozostają rodzicami.
Kilka miesięcy po rozwodzie Kuba grał w szkolnym turnieju piłki nożnej. Marta przyszła pod koniec pierwszej połowy i usiadła sama na skraju trybun. Nie miała już eleganckiego płaszcza ani tych ciężkich perfum. Trzymała na kolanach reklamówkę z sokiem i drożdżówkami.
Kuba zauważył ją dopiero po meczu. Zatrzymał się przy mnie, potem popatrzył w jej stronę.
— Mogę do mamy? — zapytał.
Kiwnąłem głową.
Pobiegł, a Zosia ruszyła za nim. Marta przykucnęła i objęła ich oboje. Stałem przy ławce z ich kurtkami przewieszonymi przez ramię. Po chwili podeszła do mnie i podała plan kontaktów, który wcześniej wydrukowała.
— W przyszłą środę Kuba ma dentystę — powiedziała. — Mogę z nim pojechać, jeżeli się zgodzisz.
Spojrzałem na syna, który jadł drożdżówkę i opowiadał jej o strzelonym golu.
— Zapisz godzinę w kalendarzu — odpowiedziałem.
Wyjęła telefon. Tym razem naprawdę ją zapisała.