Dwa tygodnie po pogrzebie męża pod moją działkę podjechał samochód z kancelarii notarialnej i przywiózł jego ostatnią decyzję
Walizka stała już przy drzwiach, kiedy wróciliśmy z cmentarza. Czarna, mała, ta sama, z którą osiem miesięcy wcześniej wprowadziłam się do domu Romana. Jego córka Ewa położyła na niej mój płaszcz, starannie złożony, jakby przygotowywała paczkę do wysłania.
— Dom jest przepisany na mnie i Piotra — powiedziała. — Tata zrobił darowiznę jeszcze za życia mamy. Masz przecież swoje mieszkanie.
Nie miałam. Po śmierci pierwszego męża sprzedałam kawalerkę, spłaciłam kredyt syna i przeniosłam się do siostry. Ewa o tym wiedziała, ale zaczęła zbierać filiżanki po spotkaniu po pogrzebie, jakby rozmowa była skończona.
Miałam siedemdziesiąt dwa lata i nie zamierzałam szarpać się w przedpokoju nad ciałem człowieka, którego pochowaliśmy godzinę wcześniej. Poprosiłam tylko o zdjęcie Romana z komody. Piotr spojrzał na siostrę, a ona przesunęła fotografię głębiej między książki.
— To pamiątka rodzinna — odpowiedziała.
Wzięłam walizkę i wyszłam.
Romana znałam od liceum w małym mieście pod Toruniem. Siedzieliśmy w jednej ławce na chemii, a po lekcjach odprowadzał mnie do domu przez park, chociaż sam mieszkał w przeciwną stronę. Na studia wyjechał do Gdańska, ja zostałam, bo ojciec zachorował. Pisaliśmy przez rok, potem listy przychodziły coraz rzadziej. Oboje założyliśmy rodziny.
Spotkaliśmy się ponownie na kiermaszu parafialnym. Sprzedawałam ciasto drożdżowe, a on stał po drugiej stronie stołu z papierowym kubkiem kawy. Poznałam go po sposobie, w jaki poprawiał okulary jednym palcem.
— Haniu, ty nadal kroisz za duże kawałki — powiedział.
— A ty nadal liczysz cudze porcje.
Usiedliśmy później w kawiarni przy rynku. Opowiedział o żonie, która zmarła dziewięć lat wcześniej, o córce prowadzącej rodzinne biuro rachunkowe i synu mieszkającym pod Bydgoszczą. Ja mówiłam o swoim małżeństwie, o chorobie męża i o pustym miejscu przy niedzielnym obiedzie. Nie udawaliśmy, że jesteśmy znowu młodzi. Roman narzekał na kolano, ja wyjmowałam okulary, żeby przeczytać menu.
Po pół roku zaproponował ślub. Zrobił to w mojej kuchni, przy herbacie i serniku z osiedlowej cukierni. Wyjął z kieszeni cienki pierścionek z małym oczkiem.
— Obiecałem ci taki w trzeciej klasie — przypomniał.
Powiedziałam, że po pięćdziesięciu latach odsetki powinny być większe. Roześmiał się i wsunął mi pierścionek na palec.
Dzieci Romana przyjęły wiadomość chłodno. Na pierwszej kolacji Ewa zapytała, czy zamierzam sprzedać swoje mieszkanie i dołożyć się do remontu domu. Gdy Roman wyjaśnił, że nie mam już mieszkania, spojrzała na brata.
— Czyli wszystko jasne — powiedziała.
Roman odłożył widelec.
— Jasne jest tylko to, że Hania będzie moją żoną.
Wzięliśmy ślub cywilny w urzędzie miasta. Było dwanaście osób, obiad w restauracji i tort, którego prawie nikt nie zjadł. Potem zamieszkałam u niego. Dom był duży, ale pełen śladów po jego pierwszej żonie: porcelana w kredensie, haftowane serwetki, fotografie w srebrnych ramkach. Niczego nie wyrzucałam. Ewa i tak zauważała każdą zmianę.
— Mama trzymała cukier w tej puszce — mówiła.
Albo:
— Tata nigdy nie lubił zasłon w kwiaty.
Roman czasem odpowiadał ostro, częściej prowadził ją do gabinetu i zamykał drzwi. Słyszałam pojedyncze słowa: „darowizna”, „zachowek”, „nie będziesz decydować”. Kiedy pytałam, mówił, że porządkuje dokumenty po firmie i księgę wieczystą.
— Nie chcę po tobie żadnej wojny — powiedziałam któregoś wieczoru.
Wypłukał kubek, choć był czysty.
— Wojna zaczęła się, zanim wróciłaś do mojego życia. Ja tylko ustawiam krzesła tak, żeby nikt nie został bez miejsca.
Nie zrozumiałam, co miał na myśli.
Roman zmarł w marcu przy kuchennym stole. Zdążył odsunąć gazetę i powiedzieć, że herbata jest za mocna. Karetka przyjechała szybko, ale lekarz na szpitalnym korytarzu poprosił mnie potem do małego pokoju. Ewa i Piotr stali obok automatu z wodą. Żadne z nich mnie nie objęło.
Po wyrzuceniu z domu pojechałam na działkę po siostrze. Stał tam murowany domek z małą kuchnią, piecykiem elektrycznym i tapczanem przykrytym kocem. W kwietniu noce były chłodne, więc spałam w swetrze Romana. Sąsiadka z alejki, pani Krysia, przyniosła zupę w słoiku i nie zadawała pytań.
Trzeciego dnia zadzwoniłam do Ewy. Chciałam odebrać leki, dokumenty i jedno zdjęcie. Odpowiedziała, że wszystko, co zostało w domu, należy do właścicieli nieruchomości. Następnego dnia Piotr wysłał mi wiadomość, żebym nie utrudniała rodzinie żałoby.
Kartkę z jego numerem schowałam do szuflady obok rachunku za prąd. Nie miałam siły iść do sądu rejonowego ani pytać o zachowek. Miałam emeryturę, działkę i kilka ubrań. Wmawiałam sobie, że to powinno wystarczyć.
Dwa tygodnie po pogrzebie pod bramą zatrzymała się ciemna skoda. Wysiadła z niej kobieta około czterdziestki z teczką pod pachą. Przedstawiła się jako aplikantka notarialna z kancelarii, w której Roman sporządzał testament.
Usiadłyśmy przy plastikowym stole na werandzie. Wyjęła akt zgonu, wypis testamentu notarialnego i kopię księgi wieczystej. Dom rodzinny rzeczywiście należał do dzieci. Roman przekazał go im wiele lat wcześniej, zachowując prawo do mieszkania.
Ale trzy lata przed naszym spotkaniem kupił niewielkie mieszkanie w Ciechocinku. Po ślubie sporządził zapis windykacyjny na moją rzecz. Zostawił mi także oszczędności i prawo do dochodu z wynajmowanego lokalu użytkowego. Dzieci dostały firmę, dom i ziemię. Nie zostały pominięte.
— Wiedziały? — zapytałam.
Kobieta zamknęła teczkę.
— Od dnia otwarcia testamentu.
Na końcu podała mi płaskie pudełko. Były w nim fotografie zabrane z domu, moje listy do Romana z liceum, obrączka i odręczna kartka.
„Haniu, nie chciałem, żebyś musiała prosić moje dzieci o miejsce przy stole. Mieszkanie jest małe, ale z balkonu widać park. Pamiętasz, jak zawsze mówiłaś, że wystarczy ci ławka, herbata i ktoś, kto nie zerka na zegarek?”
Położyłam kartkę obok cukiernicy. Pani Krysia podlewała właśnie pelargonie przy sąsiednim domku i udawała, że nie patrzy.
Do Ciechocinka przeprowadziłam się miesiąc później. Ewa napisała, że ojciec został wykorzystany, a Piotr zaproponował spotkanie w kancelarii prawnej. Nie odpowiedziałam. Wszystkie dokumenty były jasne, opłaty notarialne uregulowane, a mieszkanie wpisane do księgi wieczystej.
Na balkonie postawiłam dwa krzesła. Jedno zwykle stoi puste. Czasem kładę na nim gazetę Romana, kiedy wiatr przewraca strony. Pierścionek z małym oczkiem noszę tylko w niedziele, bo jest trochę za luźny.
W zeszłym tygodniu upiekłam drożdżowe i zaniosłam połowę sąsiadce z dołu. Pokroiłam je za grubo. Roman pewnie zwróciłby mi uwagę.